Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam wil dat alle fruitcontainers uit Latijns-Amerika voortaan door een röntgenscanner gaan. Deskundigen verklaren in de Volkskrant dat geen goed idee te vinden. Alleen fruitimporteurs zouden er last van hebben, terwijl criminelen wel weer andere smokkelmethodes vinden.

Schepen hebben vaak tienduizenden containers aan boord. Op het moment wordt ongeveer 0,6 procent daarvan door een röntgenscanner gehaald om te kijken of er smokkelwaar in zit. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam en zijn collega De Wever van Antwerpen willen naar een 100%-controle toe, maar de vraag is of dat niet tot grote vertragingen in de logistiek gaat leiden. Volgens directeur Operaties Jan Meijer van de douane is het beter om op basis van inlichtingenwerk te controleren.

Voors en tegens
Er wordt nu vooral steekproefsgewijs gecontroleerd. Douaniers nemen luchtmonsters uit containers en laten die door honden besnuffelen. Daarnaast gaan jaarlijks 55.000 van de 8,5 miljoen via Rotterdam verscheepte containers door een scanner. Verder wordt met onderwaterrobots en drones gecontroleerd. De controles leverden vorig jaar de vondst van 70 ton cocaïne op, tien keer zoveel als in 2016, maar waarschijnlijk nog maar een fractie van het totaal dat gesmokkeld wordt. De drugs worden vooral tussen het fruit in koelcontainers verstopt. Daarom worden die vaker gecontroleerd. Van de 350.000 fruitcontainers gaan er jaarlijks 35.000 door de scanner. De burgemeesters willen beginnen om in die sector de controle naar 100 procent op te voeren. De fruitsector is hier aan de ene kant blij mee, omdat het grote risico’s met zich meebrengt als de drugs in hun bedrijf terecht komen, maar aan de andere kant vrezen zij grote vertragingen, waardoor de kwaliteit van het fruit achteruit zal gaan.

Kunstmatige intelligentie
Criminoloog Damián Zaitch van de Universiteit Utrecht denkt niet dat de controles een einde zullen maken aan de drugssmokkel. De cocaïne wordt dan via andere havens naar de afzetmarkt gesmokkeld. Hij noemt het symboolpolitiek en denkt dat er beter geïnvesteerd kan worden in samenwerking met inlichtingendiensten in landen waar de drugs vandaan komen. Dat doen de Verenigde Staten ook en met succes. De Nederlandse douane bouwt momenteel aan systemen die met behulp van kunstmatige intelligentie gaan voorspellen waar de kans op een drugsvangst het grootst is. Ook wil men corruptie verder bemoeilijken. Kritieke functies worden nu al door minimaal twee douaniers uitgevoerd. Maar als drugs pas in Nederland worden ontdekt, reageren criminelen daarop door de productie te verhogen. Er is een markt van zo’n 400 ton per jaar. Door de inbeslagnames stijgt ook de prijs van de cocaïne en verhardt de criminaliteit zich. Over dat laatste maakt Meijer zich ook zorgen. Hij ziet het geweld almaar toenemen, evenals de ondermijning die zich uit in het al of niet onder dwang ronselen van havenmedewerkers en veiligheidspersoneel. Dat blijft, zolang de drugs Nederland bereiken.