Een Russische criminele organisatie heeft wereldwijd minstens 110 miljoen dollar buitgemaakt via grootschalige oplichting op Instagram. Met nepadvertenties waarin bekende personen gouden bergen beloofden, werden meer dan 14.500 slachtoffers misleid, waaronder 673 Nederlanders. In Nederland leverde deze fraude naar schatting 38 miljoen dollar op, zo blijkt uit onderzoek van het AVROTROS-programma Radar.

De oplichters maakten gebruik van betaalde advertenties op Instagram, waarbij ze gebruikten maakten van beelden en namen van bekende Nederlanders. In totaal betaalden ze Instagram-eigenaar Meta 60 miljoen dollar voor het plaatsen van deze advertenties. De advertenties leidden slachtoffers naar een valse nieuwswebsite, die vervolgens doorverwees naar een nep-cryptoplatform. Zodra slachtoffers hun contactgegevens achterlieten, werden ze vrijwel direct telefonisch benaderd en overtuigd om een eerste bedrag van 250 euro te investeren. Deze tactiek, bekend als boilerroomfraude, zette sommige slachtoffers aan om nog grotere bedragen te storten. Een Belgisch slachtoffer meldde eerder in een aflevering van Radar dat hij maar liefst 300.000 euro verloor.

Technische finesse en Russische connecties
De oplichters gingen zeer professioneel te werk. Ze gebruikten maar liefst 3.000 continu wisselende IP-adressen om detectie te voorkomen en investeerden in anti-fraude technologieën. Dankzij een samenwerking met een ethisch hacker kreeg Radar toegang tot de database van de organisatie. Hieruit bleek dat de kern van de operatie in Rusland lag.
De hoofdprogrammeur, een Rus met een achtergrond in cybertechnologie uit Siberië, zou inmiddels in Georgië wonen en werken bij een startup. Naast zijn reguliere baan hield hij zich dagelijks bezig met de oplichtingspraktijken. Minstens twee andere Russische IT-specialisten waren nauw betrokken bij de operatie.

Waarschuwing voor social media-gebruikers
De enorme bedragen die de bende wist te verdienen, werden witgewassen via een netwerk van minstens 25 offshorebedrijven. Deze bedrijven waren gevestigd in belastingparadijzen zoals Cyprus, Hong Kong en Saint Vincent en de Grenadines. Het complexe netwerk maakte het moeilijk om de geldstromen te traceren.
De oplichtingspraktijken laten zien hoe geraffineerd criminelen gebruikmaken van sociale media en nepadvertenties om slachtoffers te bereiken. Autoriteiten, zoals de politie en de Autoriteit Financiële Markten, waarschuwen al langer voor dit soort boilerroomfraude. Radar adviseert gebruikers van sociale media om alert te zijn op advertenties waarin bekende personen financiële kansen aanprijzen.
De zaak onderstreept niet alleen de kwetsbaarheid van internetgebruikers, maar ook de dringende noodzaak voor platforms zoals Instagram om fraude actiever tegen te gaan.