De aanpak van criminele familienetwerken moet anders worden ingericht. Dat stellen adviseurs Meike Lommers en Lars Merkus en hoogleraar Janine Janssen. Volgens hen wordt de problematiek nog te vaak vanuit versimpelde tegenstellingen bekeken, terwijl criminaliteit, huiselijk geweld, slachtofferschap en afhankelijkheid binnen dergelijke netwerken juist nauw met elkaar verweven kunnen zijn.

De auteurs wijzen erop dat zware, georganiseerde criminaliteit in het publieke en bestuurlijke debat vaak meer urgentie krijgt dan huiselijk geweld. Volgens hen leidt die scheiding tot een belangrijke blinde vlek. Dwang, controle, dreiging en afhankelijkheid kunnen namelijk een onderliggende rol spelen bij criminaliteit binnen familienetwerken. Wie zich uitsluitend richt op zichtbare strafbare feiten, loopt het risico de relationele structuren die het gedrag in stand houden buiten beschouwing te laten.
Ook de traditionele verdeling tussen dader en slachtoffer voldoet volgens de deskundigen niet altijd. Mensen kunnen binnen een crimineel netwerk zelf betrokken zijn bij strafbare feiten, terwijl zij tegelijkertijd onder druk staan of slachtoffer zijn van uitbuiting en dwingende controle. Loyaliteit, angst en afhankelijkheid kunnen de handelingsvrijheid sterk beperken. Een aanpak die iemand uitsluitend als dader of uitsluitend als slachtoffer beschouwt, kan daardoor volgens de auteurs noodzakelijke zorg, bescherming of juist passende interventies in de weg staan.

Andere aanpak

Een derde hardnekkig misverstand is de gedachte dat betrokkenen eenvoudig kunnen besluiten om een crimineel netwerk te verlaten. Uittreden betekent volgens de deskundigen vaak veel meer dan stoppen met criminaliteit. Mensen kunnen daarbij familie, sociale contacten, inkomen, huisvesting of hun gevoel van identiteit verliezen. Ook de angst voor geweld en uitsluiting kan een belangrijke belemmering vormen.
De auteurs pleiten daarom voor een aanpak waarin meer aandacht is voor de context waarin mensen functioneren. Professionals moeten volgens hen beter kijken naar de samenhang tussen criminaliteit, geweld, afhankelijkheid en dwingende controle. Effectieve interventies vragen niet alleen om repressie of zorg, maar ook om maatregelen die de veiligheid vergroten en afhankelijkheidsrelaties daadwerkelijk helpen doorbreken.
Volgens Lommers, Merkus en Janssen is een fundamenteel andere manier van kijken nodig om criminele familienetwerken effectief aan te pakken.