In Nederland is in 2019 voor ruim 19 miljard euro aan verdachte transacties ontdekt. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 2018. De Financial Intelligence Unit (FIU) meldt dit in het jaaroverzicht, dat vrijdag is aangeboden aan de Tweede Kamer.

De Financial Intelligence Unit is een overheidsdienst die ongebruikelijke transacties opspoort. Te denken valt aan het witwassen van met criminaliteit verdiend geld en financiering van terrorisme. In 2019 ontving de FIU bijna 2,5 miljoen meldingen over ongebruikelijke transacties. Dat waren er drie maal zo veel als in 2018. Het aantal verdachte transacties nam daarentegen af van ruim 58.000 naar 39.544, maar daar staat tegenover dat het totale hiermee gemoeide bedrag steeg van 9,5 naar 19 miljard. Dat kwam vooral door een kleine honderd transacties, met een totale waarde van rond de 17 miljard euro.

Minder zaken, hogere opbrengsten
Volgens de FIU is in 2019 een thematische aanpak ingevoerd die de kwaliteit van de analyses verhoogt en de bruikbaarheid voor de opsporing verbetert. Dat zou verklaren waarom er minder zaken werden onderzocht, terwijl de ‘opbrengst’ hoger was. In 2019 is geïnvesteerd in datascience en in de ontwikkeling van nieuwe manieren om steeds beter en efficiënter te kunnen analyseren en data te verrijken. Verwacht wordt dat hierdoor in het kalenderjaar 2020 weer een aanzienlijke toename van het aantal verdacht verklaarde transacties verwacht mag worden. Ook is vorig jaar substantiële capaciteit geïnvesteerd in samenwerkingsverbanden met zowel de publieke- als private sector. Zo werd onder meer geparticipeerd in het publieke samenwerkingsverband project Piggyback, dat zich richtte op de handel in drugs. Binnen dit thema legde de FIU-Nederland in analyses de betrokkenheid van cocaïnehandel via (fruit)bedrijven bloot. Door specifieke indicatoren op (fruit)bedrijven te ontwikkelen werd beter inzichtelijk wanneer criminelen fruitimport-ondernemingen gebruikten om illegale drugshandel te verhullen.

Uitwisselen van kennis
Daarnaast werd een nieuwe publiek-private samenwerkingsvorm ter bestrijding en voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering ingericht. Samen met een aantal banken werkt de FIU-Nederland sinds de zomer van afgelopen jaar onder de naam Fintell Alliance intensief samen. Dit samenwerkingsverband is gericht op het uitwisselen van kennis en het versterken van de effectiviteit van het melden van ongebruikelijke transacties. Het hoofd van de FIU-Nederland was tot juli 2019 voorzitter van de Egmont Group en bekleedt momenteel de functie van interim voorzitter van dit internationaal erkende samenwerkingsverband. De plenaire vergadering van de Egmont Group vond in juli 2019 in Den Haag plaats en werd bijgewoond door circa 450 gedelegeerden uit de hele wereld.
In 2020 zal de nadruk liggen op aan de coronacrisis gerelateerde fraudes en witwaspraktijken. Sinds medio maart 2020 analyseert een dedicated team binnen de FIU-Nederland dagelijks mogelijk aan deze vormen van criminaliteit te relateren ongebruikelijke transacties en worden meldplichtige instellingen periodiek geïnformeerd over verschijningsvormen en red flags.