Door de dreiging van terroristische aanslagen bevinden we ons ’tussen oorlog en vrede’
waarbij niet altijd duidelijk is hoe de overheid moet reageren. Nieuwe wetgeving, die
weinig samenhang vertoont, is niet altijd effectief en dreigt bovendien de vrijheid van
burgers onnodig te beperken. Een alternatieve benadering is noodzakelijk, waarbij het
oplossen van problemen door het bestuur centraal staat. Het bestuur legt daarover
achteraf verantwoording af. Dit stelt de Raad voor het openbaar bestuur in zijn nieuwste
advies Tussen oorlog en vrede. Kader voor een balans tussen vrijheidsrechten en
veiligheid.

Bij de organisatie van veiligheid is onvoldoende aandacht voor de principes van de
democratische rechtsstaat. Beperking van de vrijheden van burgers kan alleen wanneer
maatregelen noodzakelijk en effectief zijn. De onderbouwing hiervan krijgt op het terrein
van veiligheid te weinig aandacht. Dit is niet alleen een probleem omdat de vrijheid van
burgers daardoor gevaar loopt, maar ook omdat dit ertoe leidt dat het veiligheidsbeleid
minder effectief is dan zou moeten.

De reactie in de VS op terroristische dreiging bestaat uit het afkondigen van specifieke
noodmaatregelen. De Raad wijst deze aanpak af. De Raad is tevens tegenstander van het
‘oprekken’ van het strafrecht om terroristen eerder te kunnen vervolgen. De Raad pleit
ervoor het bestuur centraal te stellen en stelt voor bij de bestrijding van onveiligheid
de nadruk te leggen op een samenhangend pakket van bevoegdheden voor het bestuur.
Daarvoor is een samenhangende veiligheidswet noodzakelijk, en daar ontbreekt het nu aan.

Vergaande maatregelen die ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor burgers moeten aan een
aantal randvoorwaarden voldoen. De Raad geeft aan op welke wijze volksvertegenwoordiging
en bestuur een overtuigende afweging kunnen maken of de vrijheden van burgers al dan niet
beperkt moeten worden. Tevens dienen maatregelen altijd een tijdelijk karakter te hebben.
Daarnaast is het van groot belang dat de maatregelen niet misbruikt kunnen worden voor
andere doelen dan waarvoor ze in het leven zijn geroepen. Met het voorstel voor een
veiligheidswet presenteert de Raad een alternatief voor de huidige aanpak van ernstige
dreigingen, waarbij maatregel op maatregel wordt gestapeld.

De Raad is voornemens later in dit jaar een kort symposium te wijden aan de bovenstaande
problematiek en aan het uitgebrachte advies.

Link: Raad voor het openbaar bestuur