De Autoriteit Persoonsgegevens heeft kritisch geadviseerd over een nieuwe procedure voor het afpakken van goederen die mogelijk afkomstig zijn uit misdrijven, zonder dat iemand is veroordeeld. In het wetsvoorstel is niet goed onderbouwd wat het doel, de noodzaak en effectiviteit hiervan zijn, aldus de AP.

Ook is niet duidelijk voor welke vermeende misdrijven het kabinet deze procedure wil inzetten. Het gevaar is dat dit paardenmiddel wordt gebruikt voor gevallen waarin dat niet nodig en passend is. Met het risico op schrijnende situaties voor burgers die niets met criminaliteit te maken hebben.

Gevoelige persoonsgegevens
Het wetsvoorstel geeft het Openbaar Ministerie (OM) een nieuw instrument om mogelijk criminele goederen snel te ontnemen via een civiele procedure, zonder veroordeling door de strafrechter. Het OM hoeft alleen aannemelijk te maken dat bijvoorbeeld een auto of een woning waarschijnlijk uit een misdrijf afkomstig is en iemand is zijn eigendom voorgoed kwijt.
Bij de voorgestelde procedure worden ook gevoelige persoonsgegevens verwerkt. Zo wordt de beslissing tot confiscatie gepubliceerd in de Staatscourant en een of meer landelijke kranten. Daarmee is de eigenaar of (onschuldige) mede-eigenaar van een ‘fout’ pand waarschijnlijk gemakkelijk te herleiden.

Onduidelijk welke criminaliteit
Het kabinet stelt deze procedure nodig te hebben voor de aanpak van ‘georganiseerde, ondermijnende criminaliteit’. De AP onderstreept de noodzaak om de aanpak van georganiseerde criminaliteit te versterken. Het afpakken van criminele winsten helpt, omdat geld de voornaamste drijfveer voor georganiseerde criminaliteit is.
Maar de AP waarschuwt dat dit wetsvoorstel zo ruim is dat de nieuwe procedure ook gebruikt kan worden als er helemaal geen sprake is van georganiseerde criminaliteit. Onder meer omdat het kabinet in het voorstel niet duidelijk maakt wat ‘georganiseerde, ondermijnende criminaliteit’ nu precies inhoudt.

Niet dezelfde rechten
De confiscatie van goederen heeft bovendien ingrijpende gevolgen voor betrokkenen. Niet alleen voor de mensen van wie het OM vermoedt dat ze misdaden hebben gepleegd. Ook voor mensen die helemaal niets met criminaliteit te maken hebben. Bijvoorbeeld mensen die samen met de verdachte mede-eigenaar zijn van een pand.
Bij deze civiele procedure hebben verdachten niet dezelfde rechten om zich te verdedigen als in het strafrecht. Ook de positie van een derde die niet wist of kon weten dat het goed uit een misdrijf afkomstig is, is zwak, besluit de privacywaakhond.