Bijna 6000 veroordeelde criminelen met een door de rechter opgelegde gevangenisstraf zijn spoorloos. Samen zijn zij verantwoordelijk voor ruim 7000 ernstige misdrijven, waaronder geweldsdelicten, doodslag en zedenzaken. Dit blijkt uit gegevens van het ministerie van Justitie en Veiligheid, opgevraagd door De Telegraaf.

Hoewel dit aantal nog steeds fors is, is er een dalende trend zichtbaar. In 2023 waren er nog 7000 voortvluchtige veroordeelden, terwijl dit aantal in 2017 zelfs op 11.000 lag. Veel van deze veroordeelden bevinden zich vermoedelijk in het buitenland. Wanneer veroordeelden niet in voorlopige hechtenis zitten of als hun straf nog niet definitief is, kunnen ze vrij reizen en dus de grens oversteken. Bekende voortvluchtige criminelen, zoals Bolle Jos, behoren tot deze groep.
Volgens staatssecretaris Patricia Coenradie (gevangeniswezen) is het de bedoeling om alle celstraffen daadwerkelijk ten uitvoer te brengen. “Helaas lukt dat niet altijd, omdat sommige veroordeelden onvindbaar blijken te zijn. Dit is uiterst pijnlijk voor slachtoffers, nabestaanden en professionals in de strafrechtketen.”

Geen verband met cellentekort
Het ministerie benadrukt dat het huidige cellentekort in Nederland geen invloed heeft op het aantal voortvluchtige criminelen. “Ondanks het capaciteitsprobleem in het gevangeniswezen kan het niet zo zijn dat celstraffen worden ontlopen”, stelt Coenradie.
Toch blijft de overvolle gevangenissen een urgent probleem. De staatssecretaris werkt aan oplossingen en pleit voor honderden miljoenen euro’s extra om de tekorten op te lossen. Een recent voorstel om gedetineerden twee weken eerder vrij te laten zorgde voor spanningen binnen de PVV, met partijleider Geert Wilders die zich hier fel tegen uitsprak.

Intensieve opsporing van voortvluchtigen
Om deze veroordeelden alsnog achter de tralies te krijgen, werken politie en justitie met het Fast-team, een speciaal opsporingsteam dat jaarlijks ongeveer 300 voortvluchtige criminelen opspoort en arresteert.
Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren maatregelen genomen om internationale samenwerking te versterken. Nederland deelt bijvoorbeeld meer gegevens met andere landen en laat buitenlandse gevangenissen soms opgelegde straffen overnemen.
Ondanks deze inspanningen blijft het probleem groot. Zolang veroordeelden de kans hebben om te vluchten, blijft het een uitdaging om hen daadwerkelijk hun straf te laten uitzitten.