De politiedatabase Camera in Beeld telt inmiddels meer dan 360.000 geregistreerde beveiligingscamera’s, deurbelcamera’s en andere particuliere en zakelijke camerasystemen. Daarmee is het aantal aangemelde camera’s in de afgelopen drie jaar met ruim 40.000 toegenomen. De groei onderstreept de steeds grotere rol die camerabeelden spelen bij de opsporing van strafbare feiten, maar roept tegelijkertijd vragen op over de balans tussen opsporing en privacy.

Camera in Beeld is een registratiesysteem waarin burgers, bedrijven en overheidsorganisaties vrijwillig kunnen aangeven dat zij beschikken over beveiligingscamera’s. De politie krijgt daarbij geen live toegang tot de beelden, maar kan via de database wel snel achterhalen waar zich camera’s bevinden wanneer zich in een bepaalde omgeving een strafbaar feit heeft voorgedaan. Vervolgens wordt contact opgenomen met de eigenaar om de beelden veilig te stellen voor onderzoek.
Volgens de politie maakt het systeem het mogelijk om efficiënter camerabeelden op te vragen en verdachten sneller op te sporen. Door de koppeling met DigiD blijven de geregistreerde gegevens bovendien eenvoudiger actueel. Ook wanneer een camera niet is geregistreerd, kan de politie overigens op grond van haar wettelijke bevoegdheden camerabeelden vorderen in het kader van een strafrechtelijk onderzoek.

Belangrijker in de strafrechtsketen

Camerabeelden spelen een steeds belangrijkere rol binnen de strafrechtsketen. Uit gegevens van Rechtspraak.nl blijkt dat camerabeelden inmiddels in ongeveer 17 procent van de gepubliceerde strafvonnissen voorkomen. Twintig jaar geleden was dat nog slechts ongeveer twee procent. In 2023 werden volgens de politie circa 5.000 keer camerabeelden opgevraagd voor opsporingsonderzoeken. Recentere cijfers zijn niet beschikbaar.
De toename van het aantal geregistreerde camera’s vertaalt zich echter niet automatisch in hogere ophelderingspercentages. Zo daalde het percentage opgeloste diefstallen de afgelopen jaren, terwijl ook het ophelderingspercentage bij mishandelingen terugliep. Desondanks benadrukt de politie dat camerabeelden in veel onderzoeken cruciaal bewijsmateriaal vormen en regelmatig een belangrijke bijdrage leveren aan de waarheidsvinding.
Privacyorganisaties blijven kritisch op de groeiende inzet van particuliere camera’s. Bits of Freedom noemt Camera in Beeld een buitenwettelijk surveillancenetwerk en stelt dat de politie via burgers toegang krijgt tot beelden van de openbare ruimte. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens ontvangt jaarlijks klachten over particuliere camera’s die meer filmen dan is toegestaan. Desondanks zijn er volgens de politie geen gevallen bekend waarin een rechter camerabeelden als bewijs heeft uitgesloten vanwege een overtreding van de privacyregels door de eigenaar van de camera.