Binnen de coalitie lopen de meningen sterk uiteen over de aanpak van het groeiende tekort aan gevangeniscapaciteit, meldt de NOS. Waar D66 en het CDA pleiten voor het vaker inzetten van een elektronische enkelband als straf, wil de VVD liever strengere regels voor taakstraffen invoeren. Maar dat zou er toe leiden dat nog meer veroordeelden een celstraf moeten uitzitten.

De discussie speelt tegen de achtergrond van een structureel probleem in het gevangeniswezen. Nederlandse gevangenissen zitten momenteel voor ongeveer 99 procent vol. Tegelijkertijd dreigen de komende jaren naar schatting drieduizend cellen te verdwijnen door achterstallig onderhoud en een gebrek aan financiële middelen om gebouwen op te knappen. De druk op het systeem is inmiddels zo groot dat gevangenen sinds vorig jaar in sommige gevallen tot twee weken eerder worden vrijgelaten vanwege het tekort aan cellen.

Duizenden veroordeelden wachten op cel

Ook bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) groeit de zorg. In een brandbrief aan toenmalig informateur Rianne Letschert waarschuwde de directeur-generaal van de organisatie dat duizenden veroordeelden inmiddels wachten op het daadwerkelijk uitzitten van hun straf. Volgens hem blijft dit aantal oplopen zolang er geen structurele oplossingen komen voor het capaciteitsprobleem.
Een van de voorstellen is om de elektronische enkelband als zelfstandige straf mogelijk te maken. Volgens D66-Kamerlid Joost Sneller kan dit een effectief alternatief zijn voor korte celstraffen, vooral wanneer rechters zelf beoordelen dat zo’n maatregel passend is. Ook het CDA ziet in de enkelband een mogelijke oplossing voor het cellentekort. Kamerlid Jeltje Straatman stelt dat dergelijke maatregelen niet alleen de druk op gevangenissen kunnen verlichten, maar in sommige gevallen ook effectiever kunnen zijn dan korte detentieperiodes.

Uitbreiding taakstrafverbod

De VVD verzet zich echter fel tegen dat idee. Samen met oppositiepartij JA21 werkt de partij juist aan plannen om het zogeheten taakstrafverbod uit te breiden. Daarmee zouden rechters bij bepaalde relatief lichte geweldsdelicten, zoals geweld tegen politieagenten of hulpverleners, geen taakstraf meer mogen opleggen. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian vindt dat overvolle gevangenissen nooit een reden mogen zijn om lichtere straffen op te leggen. Volgens hem kan een enkelband niet worden gezien als een volwaardige straf.
Omdat het onderwerp niet is vastgelegd in het coalitieakkoord, staat het de coalitiepartijen vrij om in de Tweede Kamer steun te zoeken voor hun eigen voorstellen. Zowel het plan van D66 en het CDA als het initiatief van VVD en JA21 wordt naar verwachting binnenkort in de Kamer behandeld. Daarmee lijkt een politiek spannende strijd over de toekomst van het Nederlandse strafbeleid onvermijdelijk.