Deze week startte de internetconsultatie van het voorstel voor de nieuwe Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WBNV). Dit was voorheen de WIV. Met de nieuwe dreigingsgerichte wet kunnen de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) naar eigen zeggen sneller en beter dreigingen onderkennen.

Oorlog op het Europese continent, Russen die gevoelige gegevens proberen te verkrijgen bij de politie en Chinese hackers die op listige wijze slimme technologieën willen stelen. Verder terroristische organisaties die jongeren online ronselen om aanslagen te plegen. Deze en nieuwe dreigingen richting Nederland ontwikkelen zich in rap tempo. Dit maakt een nieuwe wet noodzakelijk om Nederland, ook in de toekomst, te beschermen.

Poortwachters

Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz-Zegerius vindt dat de onrustige situatie in de wereld wordt benut door landen als Rusland, China en Iran. “De AIVD en MIVD zijn onze poortwachters. Zij houden ons veilig tegen de dreigingen die op ons afkomen. De nieuwe wet zorgt dat de diensten hun taken sneller en effectiever kunnen uitvoeren. Dat is keihard nodig om Nederland en onze bondgenoten te kunnen blijven beschermen. Met deze wet wordt ons mes scherper. We bestrijden onze vijanden met onze rechtsstaat.”
Wat minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties betreft hebben de diensten nieuwe bevoegdheden nodig om Nederland te beschermen tegen toenemende dreigingen.” In onze democratische rechtsstaat moeten die bevoegdheden met goede waarborgen omkleed zijn. Daarom zijn er nieuwe in de wet opgenomen, die beschermen tegen willekeur en onrechtmatig gebruik.”

Sneller handelen mogelijk maken

Met het wetsvoorstel kunnen de diensten sneller en beter handelen tegen personen en organisaties die een dreiging vormen voor onze nationale veiligheid. Voorbeelden zijn de Russische geheime dienst, Chinese hackers of een terreurgroep als IS. Nu moeten de diensten per individuele hack vooraf een toets laten uitvoeren voordat ze in actie mogen komen. Die tijd is er in de digitale wereld vaak niet, tegenstanders bewegen zich snel. Onder de nieuwe wet kunnen de diensten sneller bevoegdheden inzetten als overduidelijk is wie de tegenstander is.

Samenwerking met bedrijven

De nieuwe wet biedt ook meer mogelijkheden om samen te werken met Nederlandse bedrijven en organisaties. Banken, universiteiten en online platforms beschikken vaak over relevante informatie om dreigingen sneller in beeld te krijgen.
Ook de uitwisseling van informatie tussen de diensten en de krijgsmacht wordt verder bestendigd. Defensie bereidt zich nadrukkelijker voor op het verdedigen van Nederland en bondgenoten. Soepele uitwisseling van inlichtingen tussen de MIVD en krijgsmacht zijn hiervoor cruciaal.

Nieuwe set aan waarborgen

De diensten in staat stellen sneller en beter te handelen, gaat hand in hand met het beschermen van de rechtsstaat en burgerrechten. Daarom horen bij een nieuwe wet ook nieuwe waarborgen. Bijvoorbeeld voor het gebruik van bulkgegevens en de inzet van nieuwe technologieën zoals AI.
Er komt een nieuw onafhankelijk college dat toeziet op de rechtmatige inzet van bevoegdheden door de diensten: het College van Toetsing en Toezicht (CTT). Dit college kan onderzoeken stopzetten bij onrechtmatigheden. Als er verschil van inzicht is tussen dienst en CTT over een bindend oordeel, velt de rechter het eindoordeel.