Vanaf 1 januari 2025 intensiveert de Belastingdienst de controles op schijnzelfstandigheid, met mogelijk grote gevolgen voor werkgevers en zelfstandigen. Schijnzelfstandigheid, waarbij zelfstandigen juridisch als werknemers worden beschouwd, brengt risico’s zoals naheffingen en boetes met zich mee. Dit raakt vooral sectoren als zorg, onderwijs, kinderopvang en de overheid, maar ook andere branches moeten hun arbeidsrelaties evalueren. Naar schatting kunnen volgens ABN Amro 250.000 zelfstandigen getroffen worden.

De aanleiding hiervoor is onder meer het Deliveroo-arrest van maart 2023. De Hoge Raad oordeelde dat maaltijdbezorgers geen zelfstandigen waren, maar werknemers. Dit heeft geleid tot meer focus op de grens tussen echte zelfstandigen en schijnzelfstandigen. De Belastingdienst zal voortaan handhaven op basis van de Wet DBA en een nieuw afwegingskader. Dit kader beoordeelt factoren zoals gezagsverhoudingen en ondernemersrisico’s om vast te stellen of iemand zzp’er of werknemer is.

Risico’s beperken
Werkgevers hebben verschillende opties om risico’s te beperken. Ze kunnen zzp’ers een dienstverband aanbieden, maar dit wordt vaak afgewezen omdat de meeste zelfstandigen hun vrijheid willen behouden. Alternatieven zijn werken via een uitzendbureau of het inzetten van coöperaties. Ook kiezen sommige zzp’ers ervoor om een besloten vennootschap (BV) op te richten om risico’s te spreiden, hoewel dit niet altijd garanties biedt tegen schijnzelfstandigheid.
De effecten van handhaving verschillen per sector. In de zorgsector, waar het aantal zzp’ers in vijf jaar met 60% is gestegen, werken veel zelfstandigen onder omstandigheden die wijzen op een gezagsverhouding, zoals vaste diensten. Dit vergroot het risico op schijnzelfstandigheid. In de bouw daarentegen is het aandeel zzp’ers groot, maar de projectmatige aard van het werk maakt deze sector minder kwetsbaar voor handhaving.

Toch steeds meer zzp’ers
Ondanks de aangescherpte regels blijft het aantal zelfstandigen groeien. In het derde kwartaal van 2024 telde Nederland 1,25 miljoen zzp’ers, een recordaantal. Dit weerspiegelt de blijvende vraag naar flexwerkers vanwege hun rol in het opvangen van ziekte, piekbelasting en specialistische opdrachten. Tegelijkertijd werkt de overheid aan wetsvoorstellen zoals verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zzp’ers en strengere regels voor tijdelijke contracten.
De Belastingdienst benadrukt dat 2025 een overgangsjaar is, waarin werkgevers geen boetes krijgen als zij aantonen maatregelen te treffen tegen schijnzelfstandigheid. Toch blijft onzekerheid groot, vooral in sectoren waar zzp’ers essentieel zijn. Werkgevers moeten daarom hun arbeidsrelaties zorgvuldig evalueren en stappen ondernemen om risico’s te minimaliseren.

Het volledige artikel is hier te lezen.