Nederland blijft achter bij de bestrijding van corruptie en laat al enkele jaren geen verbetering zien. Dat blijkt uit de nieuwste corruptie-index van Transparency International, waarin Nederland opnieuw blijft steken op 78 punten. Hoewel het land daarmee nog altijd in de top tien van minst corrupte landen staat, is de waakhond allerminst tevreden. Volgens Transparency is sprake van stilstand, terwijl in veel democratieën zelfs een duidelijke achteruitgang zichtbaar is.

Volgens Lousewies van der Laan, directeur van Transparency International Nederland, ontbreekt het in Nederland vooral aan duidelijke politieke regie. Er is nog steeds geen nationale coördinatie op corruptiebestrijding en ministeries opereren grotendeels langs elkaar heen. Dat leidt tot situaties waarin bedrijven die zijn veroordeeld voor omkoping zonder problemen kunnen deelnemen aan handelsmissies, omdat rechtspraak en internationale handel onder verschillende ministeries vallen. Volgens Transparency ondermijnt dit de geloofwaardigheid van het beleid.
Daarnaast noemt de organisatie de beperkte toegang tot overheidsinformatie een structureel probleem. Zowel journalisten als maatschappelijke organisaties lopen tegen gesloten deuren aan, onder meer door het slecht naleven van de Wet open overheid. Het verdacht maken van onafhankelijke journalistiek en bedreigingen richting journalisten versterken dat beeld en vormen volgens Transparency een risico voor transparantie en democratische controle.

Verslechtering

Internationaal zijn de zorgen nog groter. In meerdere ontwikkelde democratieën, waaronder België, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, is sprake van verslechtering. Vooral de situatie in de VS baart zorgen. Transparency ziet dat het land is verschoven van een actieve bestrijder van corruptie naar een factor die corruptie juist aanjaagt. Politieke druk, toenemende belangenverstrengeling en aantasting van de onafhankelijke rechtspraak spelen daarin een centrale rol.
Tegen deze achtergrond stelt Transparency dat Nederland juist een voorbeeldfunctie zou kunnen vervullen. Een stevig en samenhangend anticorruptiebeleid zou niet alleen het vertrouwen in de overheid vergroten, maar ook bijdragen aan een aantrekkelijk en eerlijk investeringsklimaat. Volgens Van der Laan is dat precies waar Nederland nu kansen laat liggen.