De overheid slaagt er nauwelijks in om crimineel verkregen inkomsten te vorderen. Dat blijkt uit onderzoek van Edwin Kruisbergen van het WODC, die vandaag promoveert op een proefschrift over de strijd tegen de georganiseerde misdaad in Nederland.
Van het crimineel verkregen vermogen dat het Openbaar Ministerie probeert af te pakken, belandt uiteindelijk nog niet een vijfde deel in de schatkist. En dat na vaak jarenlange, geldverslindende procedures. Edwin Kruisbergen onderzocht 102 ontnemingszaken, waarbij het OM geprobeerd heeft om geld terug te krijgen dat met criminele activiteiten is verdiend. Daarbij werd in totaal 62 miljoen euro gevorderd. Rechters hadden echter vaak een andere mening. Die brachten de vorderingen terug tot een totaal van 27,5 miljoen, waarvan uiteindelijk maar 11,3 miljoen werd overgemaakt. Criminelen zijn volgens Kruisbergen ‘slechte betalers’. Vooral beroepscriminelen houden bij voorbaat rekening met een mogelijke inbeslagname van hun vermogen, zodat ze dit doorsluizen naar buitenlandse bankrekeningen, waar de Nederlandse overheid niet bij kan. Ook zijn er criminelen die gewoon niet kunnen betalen, omdat zij hoge kosten hebben moeten maken of het geld simpelweg hebben verbrast.

Toename
Volgens het OM neemt de hoeveelheid afgepakt crimineel vermogen wel voortdurend toe. In 2011 ging het om 45 miljoen en in 2015 om 143 miljoen. Hierbij gaat het echter ook om de waarde van in beslag genomen goederen, zoals luxe auto’s. Verder zijn deze bedragen inclusief schikkingen die criminelen hebben betaald om verdere vervolging te voorkomen. Het OM zegt dat veel eerder dan voorheen de focus nu ligt op het vorderen van crimineel vermogen. Hiervoor wordt onder andere samengewerkt met de FIOD. “We moeten laten zien dat we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat misdaad niet loont”, zegt Marieke van der Molen van het functioneel parket. Eenvoudig is het niet. Een gemiddelde ontnemingszaak duurt volgens het OM tussen de vier en acht jaar.