Ondanks het streven naar het strengste asielbeleid ooit, dreigt een nieuwe werkwijze van het Openbaar Ministerie (OM) ervoor te zorgen dat criminele asielzoekers minder vaak de cel in hoeven, zo schrijft De Telegraaf. Het OM wil steeds meer zaken zelf afhandelen met boetes en taakstraffen, zonder tussenkomst van een rechter. Dit geldt nu ook voor asielzoekers, terwijl zij eerder niet in aanmerking kwamen voor deze strafbeschikking.

De regeringspartijen NSC, VVD, BBB en PVV uiten scherpe kritiek en eisen opheldering. NSC-leider Pieter Omtzigt waarschuwt dat dit beleid een verkeerd signaal afgeeft. “We moeten overlast effectief aanpakken. Asielzoekers en veelplegers moeten via de reguliere weg vervolgd worden.”
Uit cijfers van het justitieministerie blijkt dat in 2023 3 procent van de bijna 100.000 bewoners van asielzoekerscentra (azc’s) verdachte was van een strafbaar feit. Dit komt neer op zo’n 3000 zaken, waaronder winkeldiefstal, mishandeling en bedreiging.

Zelf straffen zonder rechter
Het OM is al begonnen met het zelfstandig bestraffen van veel meer verdachten, waaronder asielzoekers. Hierdoor kunnen zij ontkomen aan een celstraf. In de toekomst wil het OM vrijwel alle vergrijpen met een maximale straf van zes jaar of minder buiten de rechter om afhandelen. Dit betekent dat misdrijven zoals wapenbezit, diefstal, bedreiging en mishandeling kunnen worden bestraft met een taakstraf of een boete in plaats van gevangenisstraf.

Zorgen om toename overlast
Volgens Omtzigt zorgt deze werkwijze ervoor dat overlastgevers in en rond azc’s moeilijker aangepakt kunnen worden. Hij pleit voor een uitzondering op dit beleid voor asielzoekers en veelplegers: “Overlast kan alleen effectief worden aangepakt als misdadigers voor de rechter komen.”
Coalitiepartijen PVV, BBB en VVD steunen deze kritiek. PVV-Kamerlid Marina Vondeling zal asielminister Marjolein Faber (PVV) vragen om het beleid aan te passen. Ook BBB-Kamerlid Claudia van Zanten noemt de nieuwe aanpak onacceptabel en stelt vragen aan de minister.

Moeilijker uitzetting van criminele asielzoekers
Een ander zorgpunt is dat het met deze werkwijze lastiger wordt om criminele asielzoekers uit Nederland te zetten. Volgens EU-regels mag een criminele asielzoeker alleen worden uitgezet als hij is veroordeeld voor een ernstig misdrijf of een gevaar voor de samenleving vormt. Tot voor kort gold daarvoor een minimale celstraf van zes maanden, maar minister Faber heeft die eis geschrapt.
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet nu per zaak beoordelen of een asielzoeker kan worden uitgezet. Van Zanten (BBB) benadrukt dat criminele asielzoekers niet mogen wegkomen met juridische mazen.
Uit recente cijfers blijkt dat momenteel 1180 asielzoekers op een lijst staan als zware overlastgevers, een verdubbeling ten opzichte van twee jaar geleden. Minister Faber waarschuwde al dat ze geen garantie kan geven dat deze groep geen verblijfsvergunning krijgt.