De inzet van politiehonden bij demonstraties, aanhoudingen en ordehandhaving staat ter discussie. Aanleiding is de aanloop naar een nieuwe Regeling Werkhonden Rijksoverheid, waarin politie, defensie en marechaussee samen met wetenschappers en maatschappelijke organisaties spreken over aangescherpte regels. Met name dierenwelzijnsorganisaties plaatsen kritische kanttekeningen bij wat zij een verouderde aanpak noemen, waarbij honden worden ingezet in risicovolle en gewelddadige situaties.

Volgens Piko Fieggen, programmamanager bij de Dierenbescherming, is het tijd om beter te kijken naar de gevolgen voor het dier zelf. Hij benadrukt in het AD dat een politiehond geen middel is, maar een levend wezen met gevoel en eigenwaarde. In relatief rustige taken, zoals speurwerk, kan een hond een goed leven hebben, maar bij invallen in drugslabs of de arrestatie van gevaarlijke verdachten neemt het risico op stress en letsel fors toe.
Ook de Koninklijke Hondenbescherming onderschrijft die zorg. Directeur Daphne Groenendijk wijst op het gebrek aan transparantie over opleiding, inzet en verwondingen van politiehonden. In haar ogen kan maatschappelijk nut nooit een rechtvaardiging zijn voor structureel dierenleed of disproportionele risico’s.

Reële risico’s

Dat die risico’s reëel zijn, blijkt uit incidenten van de afgelopen jaren. Politiehonden kwamen om door kogels, raakten gewond door messteken of liepen ernstig letsel op tijdens confrontaties met verdachten. Toch benadrukken deskundigen dat de politiehond nog altijd meerwaarde heeft. Politiesocioloog Jaap Timmer van de Vrije Universiteit Amsterdam stelt dat de aanwezigheid van een hond preventief werkt en bij evenementen of in uitgaansgebieden snel gezag afdwingt.
Tegelijkertijd woedt ook binnen de politie al langer een debat over proportionaliteit en opleiding. Kritische berichtgeving, onder meer in het onderzoeksprogramma Zembla, liet zien dat verkeerd getrainde honden excessief geweld kunnen veroorzaken. Welzijnsorganisaties pleiten daarom niet voor afschaffing, maar voor herbezinning. Met name bij zeer gevaarlijke missies zou vaker naar alternatieven moeten worden gekeken, terwijl selectie en training meer gericht moeten zijn op mentale stabiliteit en stressbestendigheid.