De terugkeer van de zogenoemde bajesboot lijkt opnieuw dichterbij. De Dienst Justitiële Inrichtingen onderzoekt de mogelijkheid om nog dit jaar een drijvende gevangenis in gebruik te nemen om het oplopende cellentekort het hoofd te bieden. Het gaat om een detentieboot met ruimte voor circa tweehonderd gedetineerden. De organisatie is momenteel in gesprek met verschillende gemeenten om een geschikte ligplaats te vinden, nadat Beverwijk zich heeft teruggetrokken wegens gebrek aan bestuurlijk draagvlak.

Volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid is het capaciteitstekort de komende periode nijpend, mede door grootschalige renovaties van cellen die na de zomer starten. Hierdoor is tijdelijke extra capaciteit noodzakelijk. De beoogde detentieboot zou bedoeld zijn voor gedetineerden met een laag risicoprofiel, zonder gewelds- of zedendelicten. Ook het tekort aan personeel speelt mee: DJI zoekt nadrukkelijk naar een regio waar nog voldoende personeel beschikbaar is om de boot te bemensen.
Het plan kan rekenen op steun van een Kamermeerderheid. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian noemt de detentieboot een pragmatische oplossing voor een groot probleem. Tegelijkertijd erkent hij dat gemeenten huiverig kunnen zijn voor een gevangenis in de directe omgeving. Als iedereen echter ‘nee’ zegt, blijft het probleem volgens hem bestaan.

Kanttekeningen

Kritiek komt onder meer van GroenLinks-PvdA, dat wijst op eerdere ervaringen met detentieboten. Begin deze eeuw waren dergelijke boten in gebruik in onder meer Rotterdam en Zaandam, maar zij kregen forse kritiek van mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International vanwege de sobere omstandigheden en beperkte ruimte voor activiteiten en dagprogramma’s.
Ook vanuit de wetenschap klinken kanttekeningen. Strafrechtdeskundige Pauline Jacobs van Tilburg University benadrukt dat detentie altijd moet bijdragen aan een humane en veilige terugkeer in de samenleving. De DJI stelt dat de beoogde boot qua regime vergelijkbaar is met een kleine penitentiaire inrichting met een lager beveiligingsniveau, maar erkent tegelijk dat het om een tijdelijke voorziening gaat met beperkte faciliteiten. Daarmee blijft de discussie over noodzaak en wenselijkheid voorlopig actueel.