De Nederlandse douane zet steeds vaker innovatieve technologie in om de smokkel van illegale tabaksproducten aan te pakken. Naast drones en camera’s wordt ook gebruikgemaakt van kunstmatige intelligentie om smokkelwaar sneller op te sporen. Dat blijkt uit de halfjaarcijfers van de douane, waaruit eveneens naar voren komt dat de illegale handel in sigaretten een steeds grotere prioriteit krijgt binnen de opsporing.

In de eerste zes maanden van dit jaar werden ruim 106 miljoen illegale sigaretten, 17 ton tabak en meer dan 13 ton waterpijptabak onderschept. Volgens de douane is sprake van een omvangrijke en hardnekkige handel in namaaksigaretten en zogenoemde ‘illicit whites’. Dat zijn sigaretten die legaal worden geproduceerd, maar uitsluitend zijn bedoeld om accijnzen te ontduiken door ze illegaal naar andere landen te vervoeren. Criminele organisaties investeren daarbij steeds vaker in complete illegale sigarettenfabrieken binnen Europa.
Om de smokkel effectiever te bestrijden krijgt technologie een steeds prominentere rol. Dankzij nieuwe wetgeving mag de douane binnenkort drones en camera’s inzetten tijdens controles aan de landsgrenzen. Met drones kunnen voertuigen worden gevolgd die zich opvallend gedragen, bijvoorbeeld door vlak voor een controlepunt van route te veranderen. Deze informatie helpt handhavers om gerichter controles uit te voeren.

Schiphol

Ook op Schiphol wordt technologie ingezet om de pakkans te vergroten. Daar loopt een proef met een algoritme dat automatisch sigarettensloffen in bagage herkent. Koffers afkomstig van risicovluchten worden digitaal geanalyseerd, waarna verdachte patronen automatisch worden gemarkeerd voor nadere controle. Vergelijkbare analysetechnieken worden al toegepast bij de opsporing van synthetische drugs.
De aanpak van tabakssmokkel krijgt ook organisatorisch meer aandacht. Het gezamenlijke Combiteam Smoke van de Douane en de FIOD wordt uitgebreid om niet alleen smokkelwaar in beslag te nemen, maar ook de criminele netwerken achter de handel op te sporen. Daarnaast lijkt de vergunningsplicht voor machines waarmee sigaretten worden geproduceerd effect te hebben. Sinds de invoering daarvan worden in Nederland minder illegale productielocaties aangetroffen.
Uit de cijfers blijkt verder dat de douane in de eerste helft van het jaar ruim 19.000 kilo cocaïne onderschepte, een stijging ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De hoeveelheid onderschepte cannabis daalde juist aanzienlijk. Volgens de douane blijven criminele organisaties hun smokkelroutes voortdurend aanpassen, waardoor internationale samenwerking en de inzet van innovatieve technologie essentieel blijven voor een effectieve bestrijding van grensoverschrijdende smokkel.