De douane ziet in de jaarcijfers over 2025 een duidelijke verschuiving in de drugsvangsten. Waar de hoeveelheid onderschepte cocaïne opnieuw fors is gedaald, is het aantal in beslag genomen partijen cannabis juist explosief toegenomen. In totaal werd vorig jaar 24.500 kilo cocaïne onderschept, tegen 38.000 kilo in 2024 en zelfs 60.000 kilo in 2023. Tegelijkertijd verviervoudigde de hoeveelheid onderschepte cannabis naar ruim 65.000 kilo. Volgens de douane wijst deze ontwikkeling op veranderende smokkelroutes en steeds creatievere methoden van criminelen.

De haven van Rotterdam blijft de belangrijkste toegangspoort voor cocaïne, maar ook daar is de daling duidelijk zichtbaar. In 2025 werd 11.500 kilo cocaïne onderschept, terwijl dat een jaar eerder nog 25.000 kilo was. Ook in Vlissingen nam de hoeveelheid in beslag genomen cocaïne af van bijna 9.600 kilo in 2024 naar ongeveer 7.000 kilo vorig jaar. Op luchthaven Schiphol zette dezelfde trend door. Bij passagiers werd in totaal 234 kilo cocaïne aangetroffen, een daling van ongeveer 65 procent. In vrachtvluchten ging het om 590 kilo, aanzienlijk minder dan de 1.700 kilo die in 2024 werd onderschept.

Criminelen passen werkwijze voortdurend aan

Volgens directeur-generaal Nanette van Schelven van de douane lijken de opgeworpen barrières tegen cocaïnesmokkel effect te hebben, maar betekent dit niet dat de handel afneemt. Integendeel, criminelen passen hun werkwijze voortdurend aan. Cocaïne bereikt Europa via steeds meer routes en in steeds kleinere zendingen, wat erop kan wijzen dat smokkelaars hun risico’s spreiden. Daarnaast worden drugs op steeds slimmere manieren verborgen. Zo werd in de Rotterdamse haven een partij van 633 kilo cocaïne aangetroffen in kunststof avocado’s. Ook ziet de Douane vaker dat cocaïne wordt ingewassen in houtskool, kleding of karton.

Vooral meer cannabissmokkel

Een opvallende ontwikkeling is de sterke groei van de cannabissmokkel. In 2025 werd bijna 4,5 keer zoveel cannabis onderschept als het jaar ervoor. De meeste partijen waren afkomstig uit Canada, de Verenigde Staten en Thailand, landen waar de teelt van marihuana legaal is en waar sprake is van overproductie. Canada voert daarbij de lijst aan met achttien grote vangsten, goed voor meer dan 19.000 kilo. Volgens Van Schelven fungeert Nederland steeds vaker als toegangspoort voor de Europese markt. Wat in die landen legaal geproduceerd mag worden, blijkt hier zeer lucratief af te zetten.
De douane ziet dezelfde criminele netwerken die actief zijn in de cocaïnehandel nu ook steeds nadrukkelijker betrokken bij cannabis. Daarbij speelt mogelijk mee dat de winstmarges op cocaïne onder druk staan en cannabis een aantrekkelijker verdienmodel wordt. Tegelijkertijd merkt de Douane op dat onderzoeken naar cannabissmokkel bij opsporingsdiensten soms minder prioriteit krijgen, mede omdat de straffen lager zijn dan bij cocaïnehandel.

Verschuiving in routes

Ook in de gebruikte routes is een verschuiving zichtbaar. Hoewel het merendeel van de cocaïne nog altijd uit Latijns-Amerika komt, vooral uit Ecuador en Brazilië, wordt West-Afrika steeds vaker gebruikt als tussenstation. In Amsterdam werden bijvoorbeeld twee grote partijen cocaïne onderschept, samen goed voor 4.700 kilo, afkomstig uit West-Afrika en verstopt in een lading hout. In verschillende West-Afrikaanse landen zijn inmiddels recordhoeveelheden drugs onderschept die bestemd waren voor de Europese markt.
Daarnaast neemt het gebruik van alternatieve smokkelmethoden toe. De Douane signaleert een groei van de zogenoemde drop-off-methode, waarbij drugs op volle zee overboord worden gegooid en vervolgens richting de kust drijven. Dit leidt regelmatig tot vondsten van verdachte pakketten op stranden, zoals onlangs nog op Terschelling.

Controles verder aangescherpt

Om de pakkans te vergroten worden de controles in de havens verder aangescherpt. In Rotterdam wordt de aanzegtermijn voor containercontroles verkort van 72 naar 24 uur en wordt onderzocht of containers al direct bij het lossen gescand kunnen worden. In Vlissingen worden extra speurhonden en douaniers ingezet. Met landen als Canada, de Verenigde Staten en Thailand wordt bovendien nauwer samengewerkt om de cannabissmokkel bij de bron aan te pakken.
De cijfers laten zien dat de drugshandel niet afneemt, maar verschuift. Minder cocaïne betekent niet automatisch minder smokkel, maar vooral andere routes, andere middelen en andere verdienmodellen. Voor de Douane en haar ketenpartners betekent dit dat waakzaamheid en flexibiliteit onverminderd noodzakelijk blijven in de strijd tegen internationale drugssmokkel.