De Serious Crime Task Force (SCTF), een samenwerking tussen banken en overheid, heeft het afgelopen jaar 46 miljoen euro aan verdachte transacties weten op te sporen. Het is een druppel op de gloeiende plaat, want naar schatting vond voor 15 miljard euro aan verdachte transacties plaats. Toch is men tevreden, aldus het FD.

De speciale eenheid van banken, politie en de autoriteit voor transactiemeldingen leverde sinds haar oprichting in 2018 dertien kant-en-klare dossiers aan bij het Openbaar Ministerie. Deze vertegenwoordigen gezamenlijk een bedrag van ‘slechts’ 46 miljoen euro. Toch wordt de SCTF een geslaagd experiment genoemd, met veel onderling vertrouwen, dat navolging verdient en inmiddels is omgezet in een permanente samenwerking. Voorheen was er namelijk nauwelijks samenwerking tussen banken en overheid en nu werken tien mensen van de FIU, een aantal rechercheurs van de politie en zo’n veertig bankanalisten van ABN, Rabobank, ING, Knab en de Volksbank samen in een hecht team.

Tekortkomingen
De banken zijn al langer actief in de strijd tegen witwassen, maar dat gebeurde onder druk van zeer hoge boetes. Daarbij ontstond ergernis bij de banken, die zo’n tienduizend extra medewerkers moesten aannemen om transacties te controleren, terwijl de overheid binnen de Financial Intelligence Unit (FIU) maar enkele tientallen specialisten in dienst nam, die nauwelijks in staat waren de bijna 800.000 meldingen van de banken te verwerken. De SCTF moet het weliswaar ook met weinig medewerkers doen, maar er wordt nu wel efficiënter samengewerkt. Daarbij liggen overigens wel de strenge Europese privacyregels dwars. Die verhinderen dat banken gegevens onderling delen. Ook mag (nog) niet samengewerkt worden met buitenlandse banken, terwijl criminelen hun geldstromen bij voorkeur via verschillende landen laten verlopen.

15 miljard euro
Volgens anti-fraude expert Peter van Leusden heeft het geen zin om alleen banken in te schakelen tegen het witwassen. Notarissen, accountants, belastingadviseurs en makelaars zouden volgens hem ook verplicht moeten worden om ongebruikelijke transacties te melden, want dat gebeurt momenteel nauwelijks. Jeroen Toor van FIU Nederland pleit voor harmonisatie van Europese wet- en regelgeving, zodat het probleem ook internationaal is aan te pakken. Gevreesd wordt dat het moeilijk zal blijven om tot een gezamenlijke aanpak te komen, omdat zowel banken als de politie het onwenselijk vinden om elkaar volledige toegang tot data te geven. Er zullen nog veel tegengestelde belangen moeten worden overbrugd, aldus Van Leusden. Intussen blijft het probleem toenemen. De FIU, die nu 76 fte’s heeft, kreeg in 2020 maar liefst 722.247 ongebruikelijke transacties te verwerken. Daarvan bleken er 103.000 verdacht, met een totale waarde van 15 miljard euro. Die zaken gaan naar de opsporingsdiensten, die tot ergernis van de ‘poortwachters’ ook weer met capaciteitsproblemen kampen, waardoor alsnog veel ‘boeven’ buiten schot blijven.