Uit de recente Monitor Seksuele Gezondheid 2023 van Rutgers, in samenwerking met het RIVM en het CBS, blijkt dat 24 procent van de vrouwen en 5 procent van de mannen ooit in hun leven seksueel geweld hebben ervaren. Deze ervaringen deden zich voornamelijk voor tussen de leeftijden van 18 en 21 jaar, een bevinding die consistent is met het vorige onderzoek zes jaar geleden.

Seksueel geweld omvat gedwongen worden tot seksuele handelingen tegen de eigen wil. Als ook ongewenste zoenen en seksuele aanrakingen worden meegerekend, wordt gesproken van fysieke seksuele grensoverschrijding. Opvallend is dat iets meer dan de helft van de vrouwen en bijna een vijfde van de mannen dit soort ervaringen hebben meegemaakt.
Een verontrustend detail is dat bijna de helft van de slachtoffers van seksueel geweld duidelijk heeft gemaakt dat ze dit niet wilden, maar in een derde van deze gevallen werd hierop gereageerd met boosheid, agressie of zelfs dreigementen. Meestal negeerde de ander de afwijzing en ging door, drong aan of bleef aandringen.

Cruciale noodzaak
Opvallend is dat meer dan de helft van de slachtoffers van seksueel geweld hun afwijzing niet kenbaar heeft gemaakt. Veertien procent van hen durfde dat niet, terwijl 3 procent in een toestand van bewusteloosheid verkeerde. Bovendien verstrakte 16 procent van de vrouwen en 8 procent van de mannen, terwijl 17 procent van de vrouwen en bijna een kwart van de mannen niet volledig besefte dat ze geen seks wilden.
Willy van Berlo, expert op het gebied van seksueel geweld bij Rutgers, benadrukt: “Het niet kenbaar maken van dit soort ervaringen betekent niet dat het geen seksueel geweld is of dat de schuld bij de slachtoffers ligt. Het overschrijdt duidelijk iemands grenzen zonder expliciete toestemming, wat de cruciale noodzaak van het vragen om toestemming onderstreept.”

Niet zeker
Enkele bevindingen wijzen erop dat een klein percentage mensen, namelijk 6 procent van de mannen en 2 procent van de vrouwen, aangaven seks te hebben gehad terwijl ze niet zeker wisten of de ander dit wilde. Dit aantal komt echter niet overeen met het aantal mensen dat seksueel grensoverschrijdend gedrag heeft ervaren. Het lijkt erop dat een deel van hen zich mogelijk niet bewust is dat ze iemands grens hebben overschreden, gezien het grote aantal mensen dat seksuele handelingen tegen de eigen wil heeft meegemaakt zonder dit te kunnen aangeven.
Het merendeel van zowel mannen als vrouwen geeft aan altijd te controleren of de ander ook instemt met seks. De voornaamste reden om dit niet te doen is het idee ‘dat ik het wel weet zonder het expliciet te controleren’.

Het onderzoek, uitgevoerd door Rutgers in samenwerking met het RIVM en het CBS, verzamelde informatie van meer dan 15.000 individuen tussen 18 en 80 jaar oud gedurende de periode van eind september 2022 tot februari 2023. De resultaten zijn representatief voor de Nederlandse bevolking door het gebruik van wegingstechnieken. Deze samenvatting richt zich specifiek op gegevens met betrekking tot seksueel geweld. De volledige publicatie van dit onderzoek wordt verwacht in het tweede kwartaal van 2024.