De Europese privacytoezichthouder EDPS waarschuwt voor de voorgenomen uitbreiding van de bevoegdheden van Europol. Volgens de toezichthouder brengt het voorstel van de Europese Commissie aanzienlijke privacyrisico’s met zich mee, omdat de Europese politiedienst straks mogelijk persoonsgegevens mag verwerken van mensen zonder aantoonbare betrokkenheid bij een strafrechtelijk onderzoek.

De Europese Commissie wil met een nieuwe Europol-verordening de positie van de dienst versterken als informatie-, operationeel en technologiecentrum voor Europese opsporingsdiensten. De aanleiding daarvoor is de toenemende complexiteit en internationalisering van criminaliteit. De uitbreiding zou Europol onder meer ruimere mogelijkheden geven om persoonsgegevens te verzamelen, te analyseren en voor verschillende doeleinden te gebruiken.
Juist de verwerking van gegevens van personen zonder vastgestelde criminele banden baart de European Data Protection Supervisor (EDPS) zorgen. Ook de hoeveelheid gegevens die Europol mag verwerken en de introductie van aanvullende categorieën persoonsgegevens en betrokken personen worden kritisch bekeken. Volgens EDPS-voorzitter Wojciech Wiewiórowski zijn stevige waarborgen en daadwerkelijk toezicht noodzakelijk.

Onvoldoende duidelijk

De toezichthouder stelt dat de huidige voorstellen onvoldoende duidelijk maken wanneer Europol persoonsgegevens van mensen zonder aantoonbare relatie met criminaliteit mag verwerken. Ook wordt volgens de EDPS onvoldoende voorzien in beperkingen voor de doeleinden waarvoor gegevens mogen worden gebruikt en de periode waarin deze worden bewaard.
De EDPS adviseert daarom onder meer strengere regels voor doelbinding en bewaartermijnen. Ook moeten volgens de toezichthouder duidelijke criteria worden vastgesteld voor de beoordeling of het verwerken van persoonsgegevens daadwerkelijk relevant en noodzakelijk is. Daarnaast vraagt de EDPS aandacht voor toegang tot Europol-systemen, gegevens die rechtstreeks van private partijen afkomstig zijn en toezicht op gegevensverwerking door Europol-medewerkers.
Wiewiórowski benadrukt dat Europese veiligheidsdiensten nieuwe middelen nodig hebben om moderne criminaliteit te bestrijden, maar dat fundamentele rechten daarbij niet mogen worden opgeofferd. De EDPS vindt dat het huidige voorstel op dit punt onvoldoende waarborgen biedt.
De opinie over Europol maakt deel uit van een breder Europees wetgevingspakket voor justitie en binnenlandse zaken. De EDPS heeft ook voorstellen rond Eurojust, gegevensverwerking door Europese opsporingsorganen en het Europees onderzoeksbevel kritisch beoordeeld.