Hoewel politie en justitie signalen zien dat de explosiegolf in Nederland mogelijk afvlakt, vinden nog altijd vrijwel dagelijks aanslagen met zwaar explosief materiaal plaats. De aandacht verschuift daarbij steeds meer van de grote steden naar regionale gebieden, terwijl de onderliggende oorzaken grotendeels hetzelfde blijven. Dat blijkt uit de laatste inzichten van politie en justitie in aanloop naar nieuwe cijfers van het landelijke Offensief tegen Explosies.

Onder een aanslag met explosieven verstaan de autoriteiten het opzettelijk inzetten van zwaar, veelal illegaal vuurwerk of zelfgemaakte explosieven om schade aan te richten, personen te intimideren of angst te zaaien. De explosie in juni aan de Osdorper Ban in Amsterdam valt formeel niet in die categorie, omdat vermoedelijk sprake was van een ongeluk tijdens het vervaardigen van explosieven. Toch illustreert het incident volgens deskundigen hoe eenvoudig grondstoffen zoals flitskruit, dat ook wordt gebruikt in Cobra-vuurwerk, kunnen worden ingezet voor criminele doeleinden.

Dieptepunt

De explosiegolf bereikte in 2024 een dieptepunt met 1.543 geregistreerde aanslagen en pogingen daartoe. Die ontwikkeling leidde tot de oprichting van het Offensief tegen Explosies, een samenwerkingsverband van het ministerie van Justitie en Veiligheid, politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, woningcorporaties en verzekeraars. In april 2025 presenteerde het samenwerkingsverband een actieplan dat zich richt op preventie, opsporing, nazorg en lokaal maatwerk.
Waar Amsterdam, Rotterdam en delen van Noord-Brabant lange tijd het zwaarst werden getroffen, zien politie en justitie inmiddels een duidelijke geografische verschuiving. Vooral Midden-Nederland, met Utrecht als belangrijk aandachtsgebied, kent een sterke toename van het aantal explosies. Ook Oost-Nederland, Zeeland en de regio Breda-Tilburg laten een stijgende trend zien. Lokale conflicten, zakelijke vetes en georganiseerde criminaliteit blijken daarbij nog altijd belangrijke aanjagers van het geweld.

Grootste uitdaging

Volgens politie en Openbaar Ministerie blijft de beschikbaarheid van zwaar illegaal vuurwerk een van de grootste uitdagingen. Explosieven worden veelal samengesteld met professioneel F4-vuurwerk dat legaal wordt geproduceerd in onder meer Polen, Roemenië en Italië. Hoewel particulieren dit vuurwerk daar niet mogen bezitten, bemoeilijkt het vrije goederenverkeer binnen Europa de bestrijding van de handel. Criminelen halen de explosieven zelf op of bestellen deze via internationale handelsroutes.
Om de aanvoer van zwaar vuurwerk terug te dringen, werken Nederland en Duitsland inmiddels intensiever samen. Gezamenlijke opsporingsteams hebben recent transportlijnen en opslaglocaties vlak over de grens ontmanteld. Tegelijkertijd blijft de roep om strengere Europese regelgeving groeien. Volgens de Landelijke Korpsleiding is een gezamenlijke Europese aanpak noodzakelijk om de aanvoer van explosieven structureel terug te dringen en het aantal aanslagen verder te verminderen.