Steeds meer winkeliers bundelen hun krachten tegen terugkerende winkeldieven met een collectief winkelverbod, zo meldt Nieuwsuur. Begin 2024 hanteerden vijftien winkelgebieden dit systeem, inmiddels zijn dat er 27. Nog eens 24 gebieden wachten op goedkeuring van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Een individueel winkelverbod bleek niet effectief: een winkeldief sloeg eenvoudig toe bij de buren. Martijn Wildeboer, adviseur bij het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, ontwikkelde daarom het collectieve winkelverbod. Dit houdt in dat een dief na een eerste overtreding een waarschuwing krijgt voor alle winkels in het gebied. Bij herhaling binnen een jaar volgt een volledig verbod voor het winkelcentrum.

Zelf handhaven
Het systeem is goedgekeurd door de Autoriteit Persoonsgegevens en ondernemers zijn zelf verantwoordelijk voor de handhaving. Een dief die het verbod negeert, pleegt huisvredebreuk, waarvoor alsnog de politie kan worden ingeschakeld.
Winkeliers en beveiligers zien in een app welke personen een verbod hebben, aangeduid met verschillende kleuren. Zo staat een langlopend verbod in zwart-groen, een waarschuwing in geel en een individueel verbod in rood. Beveiligers kunnen ook waarschuwingen toevoegen, zoals ‘reageert agressief’ of ’terugkerende winkeldief’.

Schadevergoeding zonder politie
Naast het winkelverbod kunnen ondernemers winkeldieven een schadevergoeding van 181 euro opleggen via SODA, een organisatie die namens 80 procent van de Nederlandse winkels werkt. Dit bedrag compenseert de tijd die nodig is om een diefstal af te handelen. Volgens SODA-directeur Niels van Os betalen de meeste winkeldieven dit bedrag, waardoor politie-inzet vaak niet nodig is.
Hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff waarschuwt voor privacyschendingen en het risico dat onschuldige personen in het systeem belanden. Hoewel gegevens na een jaar gewist worden, vreest hij dat winkeliers iemand blijvend als verdachte kunnen zien: ‘Eens een dief, altijd een dief’.