Gemeenten in Nederland zetten vaart achter hun voorbereidingen op rampscenario’s. In een oproep van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt benadrukt dat noodsteunpunten, evacuatieroutes en voedselvoorziening snel op orde moeten zijn voor het geval er ‘andere tijden’ aanbreken.

De VNG stelde een lijst met 41 actiepunten op, variërend van drinkwatervoorziening en noodaggregaten tot versterking van dijken, bruggen en wegen. Ook wordt gekeken naar de capaciteit van crematoria en mortuaria. Daarnaast moeten gemeenten inwoners actief betrekken bij de voorbereiding: weten mensen wat te doen bij een langdurige stroomstoring of waar ze terechtkunnen voor hulp?
“Er is geen tijd te verliezen”, zegt Ton Heerts, burgemeester van Apeldoorn en VNG-bestuurslid tegenover het AD. “Het is belangrijk dat gemeenten en veiligheidsregio’s nu al oefenen en scenario’s doordenken. Wie regelt de noodtoiletten? Hoelang werkt een radio op batterijen? Zulke vragen moeten we nu beantwoorden.”

Groeiende dreiging

De urgentie wordt versterkt door de internationale en binnenlandse context. Het demissionaire kabinet wijst op de groeiende dreiging van een mogelijk NAVO-conflict met Rusland en de impact van klimaatverandering. Langdurige stroomuitval of watervervuiling kunnen al tot maatschappelijke ontwrichting leiden, zoals recent zichtbaar was. In Apeldoorn moest eind 2024 het drinkwater worden afgesloten vanwege een poepbacterie, met paniekaankopen en opstootjes tot gevolg.
Een belangrijk speerpunt zijn de zogenoemde noodsteunpunten: centrale plekken in wijken, zoals sporthallen of dorpshuizen, waar bewoners tijdens een crisis terechtkunnen. In sommige gemeenten, zoals Haarlemmermeer, worden al concrete afspraken gemaakt over sleutels, medische kennis en dorpshuizen als uitvalsbasis.
Ook op landelijk niveau wordt gewerkt aan de ‘weerbaarheidsopgave’. Defensie overlegt met de transportsector om trucks beschikbaar te stellen voor militaire logistiek en supermarkten worden betrokken bij plannen rond voedselvoorziening. Burgers worden intussen aangemoedigd zelf noodpakketten aan te schaffen, al gebeurt dat volgens de overheid nog te weinig.

Het kabinet komt dit najaar met een uitgebreide voortgangsbrief over de nationale crisisvoorbereiding.