Betalen of toegangsverlening met behulp van gezichtsherkenning is technisch heel goed mogelijk, maar mag in de EU in principe niet worden toegepast. Uitzonderingen gelden voor high security, als de gebruiker nadrukkelijk en in alle vrijheid toestemming heeft gegeven en als het gaat om interactie tussen gebruiker en telefoon. En dat biedt mogelijkheden.

In Nederland is al verschillende malen geëxperimenteerd met gezichtsherkenning, maar telkens lopen de initiatiefnemers weer tegen de privacyregels aan. Toch biedt de AVG voldoende ruimte om de technologie ook commercieel toe te passen, vertellen verschillende deskundigen tegenover het AD. Al zal dat voorlopig niet op zo grote schaal gaan gebeuren als in China en Rusland, waar je gezicht nu als metro-abonnement kan dienen. Op kleine schaal gebeurt het wel, zoals op Schiphol, waar reizigers zich kunnen aanmelden voor ‘Happy Flow’ om via gezichtsherkenning overal door te kunnen lopen. Deze voorziening voldoet aan de eisen dat gebruik op basis van vrijwilligheid is en dat er een alternatieve – niet-biometrische – manier is om het vliegtuig te bereiken.

Mogelijkheden
Wat wel mag is dat telefoons of bankapp’s gezichtsherkenning toepassen om de gebruiker te herkennen. Daarbij worden namelijk geen biometrische gegevens verwerkt van mensen die dat niet willen. Dit schept de mogelijkheid om gezichtsherkenning in de openbare ruimte te gebruiken, of in een winkel, zo zegt Raymond Veldhuis, hoogleraar biometrie en gezichtsherkenning aan de Universiteit Twente. Een camera scant het gezicht van een klant en vergelijkt het beeld met een digitale foto in diens telefoon. Bij een match gaat een signaal naar de telefoon en wordt het te betalen bedrag verwerkt in de bankapp. De winkel verwerkt hierbij geen biometrische gegevens, waardoor de methode niet in strijd is met de AVG. Dat geldt ook voor systemen waarbij persoonlijke interactie plaatsvindt, dus waarbij een camera alleen geactiveerd wordt als deze alleen een gezicht in beeld brengt van een persoon die daar uitdrukkelijk toestemming voor heeft gegeven.

Bijzondere belangen
De AVG stelt dus dat verwerking van biometrische gegevens in principe verboden is, maar dat is bedoeld om mensen te beschermen die niet willen dat hun biometrische gegevens verwerkt worden. Een uitzondering geldt als er bijzondere belangen zijn, zoals toegangscontrole bij een kernreactor. Dan zullen betrokkenen moeten aanvaarden dat hun biometrische gegevens verwerkt worden. Wel geldt ook daar de regel dat de biometrische verwerking van gegevens zeer goed beveiligd moet worden. Als een pincode in verkeerde handen komt, kan een nieuwe worden aangevraagd. Met een gezicht is dat niet mogelijk.
Intussen stijgt de behoefte aan het gebruik van biometrie. Albert Heijn kwam onlangs in opspraak toen bleek dat in de zelfscanners camera’s zijn ingebouwd. Het bedrijf zegt echter dat deze (nog) niet worden gebruikt. Mogelijk wil Albert Heijn in de nabije toekomst betaling met gezichtsherkenning mogelijk maken. Volgens Tweakers-redacteur Tijs Hofmans zal dat niet snel gebeuren, omdat er voldoende alternatieve betalingsmogelijkheden zijn, die net zo makkelijk werken en die minder inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer. Hij waarschuwt ook voor de negatieve effecten. Hoe normaler we het gaan vinden, hoe makkelijker de politie er gebruik van kan maken.