De gemeente Heerlen wil met behulp van kunstmatige intelligentie criminaliteit in de stad gaan voorspellen. Voor het project, dat de naam Pulse-Twin draagt, ontving de gemeente vijf miljoen euro subsidie van de Europese Unie. Het systeem moet op basis van data van onder meer politie, het Centraal Bureau voor de Statistiek en maatschappelijke organisaties inzicht geven in waar en wanneer veiligheidsproblemen kunnen ontstaan.

Volgens de gemeente kampt Heerlen al langere tijd met sociale en veiligheidsvraagstukken. Met Pulse-Twin wil zij datagedreven werken verder verankeren in het veiligheidsbeleid. In de gemeentelijke begroting wordt gesproken over het uitbreiden van het Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid met geavanceerde analyse-instrumenten. Burgemeester Roel Wever gaf eerder aan dat het systeem moet helpen voorspellen waar “rotzooi uitbreekt”, zodat eerder kan worden ingegrepen. Het gaat in eerste instantie om een pilot. Eind dit jaar moet een eerste versie gereed zijn, waarna tot het voorjaar van 2028 in besloten kring wordt geëxperimenteerd.

Stevige kritiek

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International uit stevige kritiek op de plannen en roept de gemeente op het project te heroverwegen. Volgens de organisatie brengen systemen die criminaliteit of overlast voorspellen een groot risico op etnisch profileren met zich mee, zeker wanneer zij worden ingezet ter ondersteuning van handhaving. Ook data-ethici plaatsen vraagtekens bij de effectiviteit. Iris Muis van de Data School van de Universiteit Utrecht wijst erop dat er nog geen overtuigend bewijs is dat dergelijke systemen daadwerkelijk leiden tot minder criminaliteit, terwijl de risico’s op privacyschending en discriminatie aanzienlijk zijn.
De discussie raakt aan een bredere ontwikkeling waarbij gemeenten experimenteren met algoritmes in het veiligheidsdomein. De komende jaren zal moeten blijken of Pulse-Twin een effectief instrument wordt of vooral nieuwe ethische en juridische vragen oproept.