De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) heeft vastgesteld dat de inlichtingendiensten van de politie onrechtmatig hele bevolkingsgroepen hebben geobserveerd. Dat schrijft zij in een recent toezichtsrapport.

De politie-eenheden in Nederland hebben elk hun eigen inlichtingendienst, die zich richt op individuen die een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid. Deze diensten werken nauw samen met de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en fungeren als een vooruitgeschoven post van deze dienst.

Inbreuk op de privacy
De CTIVD heeft vastgesteld dat de inlichtingendiensten soms op basis van een signaal over één persoon of enkele personen ervoor kozen om een hele gemeenschap te onderzoeken, wat in strijd is met de wet vanwege de inbreuk op privacy. De wet vereist dat eerst alternatieve manieren om informatie te verkrijgen over verdachten worden overwogen en dat de proportionaliteit van een breed onderzoek zorgvuldig wordt beoordeeld, maar dit is niet altijd gebeurd.
Tijdens de onderzoeksperiode van 23 februari 2022 tot en met 1 juli 2022 hebben de inlichtingendiensten minstens drie keer een hele gemeenschap onrechtmatig geobserveerd, aldus de CTIVD. De specifieke gemeenschappen blijven geheim, maar fractievoorzitters in de Tweede Kamer zijn wel vertrouwelijk geïnformeerd.

Dreigingsperspectieven
Politici, zoals SP-Kamerlid Michiel van Nispen en D66-Kamerlid Joost Sneller, uiten kritiek op deze praktijken en pleiten voor beter toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. CTIVD-woordvoerder Harm Trip merkt op dat het monitoren van bevolkingsgroepen niet ongebruikelijk is, maar dat de keuze voor welke gemeenschap wordt onderzocht beter moet worden onderbouwd.
Minister Hugo de Jonge van Binnenlandse Zaken erkent dat de onderbouwing voor het observeren van hele gemeenschappen verbeterd moet worden, maar benadrukt dat de onderzoeken gericht waren op dreigingsperspectieven en niet op etniciteit als doel op zich. Hij verzekert dat het verkrijgen van inzicht in bevolkingsgroepen onder bepaalde voorwaarden noodzakelijk kan zijn voor het waarborgen van de nationale veiligheid.