Het kabinet heeft in het hoofdlijnenakkoord aangegeven dat justitie bij coldcasezaken commerciële DNA-databanken mag gebruiken. Deze methode, al toegepast in Amerika, krijgt steun van PVV, VVD, NSC, BBB en het Openbaar Ministerie (OM). Advocaten uiten echter zorgen over de juridische houdbaarheid en pleiten voor een debat over privacyregels, zo meldt Nieuwsuur.

In Nederland moeten personen die een ernstig misdrijf hebben gepleegd verplicht DNA afstaan. De overheid heeft echter geen DNA van burgers zonder strafblad. Veel mensen sturen echter vrijwillig hun DNA naar commerciële bedrijven voor stamboomonderzoek. Deze bedrijven bieden de optie om gegevens te delen met derden. In Amerika mag de politie deze data gebruiken om DNA-sporen uit coldcasezaken te vergelijken, wat kan leiden tot matches met (verre) familieleden en daders. De bekende advocaten Bénédicte Ficq en Geert-Jan Knoops noemen deze aanpak “uitermate discutabel” en vinden dat hoge rechters zich over deze kwestie moeten buigen vanwege de rechtsstatelijke belangen.

Problematisch
Knoops wijst erop dat commerciële stamboombedrijven niet onder Nederlandse wetgeving vallen, wat problematisch is. “Onze wetgeving stelt voorwaarden voor DNA-onderzoek, ook voor verwantschapsonderzoek.” Ficq vreest dat mensen bij het opsturen van hun DNA de kleine lettertjes niet goed lezen en onbewust hun privacyrechten opgeven. Bio-ethicus Nina de Groot van de Vrije Universiteit stelt dat zelfs bij weloverwogen toestemming privacyvragen blijven bestaan, omdat familieleden geen toestemming hebben gegeven.
Lex Meulenbroek, DNA-deskundige bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI), ziet het gebruik van commerciële DNA-databanken echter als een kans om ernstige zaken op te lossen. Het OM voert een pilot uit waarbij DNA-sporen uit twee Limburgse moordzaken worden vergeleken met profielen uit private DNA-databanken. Dit betreft de moord op Sjef Leukel in 2004 en een onbekende vrouw in 2013.
Landelijk forensisch officier van justitie Mirjam Warnaar benadrukt dat dit ‘het laatste redmiddel’ is. De Amerikaanse stamboombedrijven waarmee het OM samenwerkt vragen expliciet toestemming van hun klanten voor opsporingsdoeleinden.
Het OM stelt dat de pilot binnen de Nederlandse opsporingswetten past en heeft deze voorgelegd aan een rechter-commissaris, die akkoord gaf. Knoops vindt echter dat één rechter niet voldoende is, omdat er geen tegenargumenten van een verdediging zijn. Bio-ethicus Nina de Groot benadrukt het belang van het vinden van daders, maar roept op tot een democratisch proces waarin de wetgever een centrale rol speelt.