Het kabinet wil het demonstratierecht op onderdelen aanscherpen en burgemeesters meer mogelijkheden geven om op te treden bij demonstraties die uit de hand lopen. Daarnaast moeten relschoppers en demonstranten die strafbare feiten plegen tijdens protesten zwaarder kunnen worden bestraft. Dat blijkt uit een Kamerbrief van minister van Justitie en Veiligheid David van Weel en minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma.

Aanleiding voor de plannen is de sterke toename van het aantal demonstraties in Nederland. Hoewel het merendeel zonder incidenten verloopt, ziet het kabinet ook een groei in protesten waarbij de openbare orde onder druk komt te staan. Recente rellen bij anti-azc-demonstraties en blokkades van infrastructuur, waaronder spoorbezettingen, hebben de discussie verder aangejaagd.
Het kabinet wil burgemeesters onder meer een expliciete wettelijke bevoegdheid geven om demonstraties te verplaatsen wanneer de openbare orde ernstig wordt verstoord. Daarbij wordt gekeken naar de mogelijkheid om demonstranten desnoods gedwongen naar een andere locatie te begeleiden. Ook onderzoekt het kabinet een aanvullende noodbevoegdheid binnen de Wet openbare manifestaties, zodat lokaal bestuur sneller en gerichter kan ingrijpen.

Strafbepaling herzien

Op strafrechtelijk vlak wil het kabinet de bestaande strafbepaling in de Wet openbare manifestaties herzien. Daarmee krijgen rechters meer ruimte om strafbare feiten die tijdens demonstraties worden gepleegd zwaarder te wegen. Volgens het kabinet bieden internationale verdragen daarvoor al meer mogelijkheden dan momenteel vaak worden benut.
Een apart strafbaar feit voor het blokkeren van wegen of spoorlijnen komt er voorlopig niet. Volgens de ministers biedt de huidige wetgeving al voldoende ruimte om tegen dergelijke acties op te treden. Wel werkt het kabinet aan een praktische handreiking voor burgemeesters, politie en Openbaar Ministerie om blokkades sneller aan te pakken en schade eenvoudiger te verhalen.
Het omstreden plan voor een verbod op gezichtsbedekkende kleding tijdens demonstraties wordt voorlopig aangehouden. Daarover volgt later verder overleg met de Tweede Kamer.