Een meerderheid van de Tweede Kamer steunt een wetsvoorstel dat rechters de mogelijkheid moet geven om veroordeelden bij lichte vergrijpen onder elektronische detentie te plaatsen in plaats van een korte gevangenisstraf op te leggen. Het initiatiefvoorstel van Kamerleden Joost Sneller van D66 en Jeltje Straatman van het CDA moet bijdragen aan een efficiëntere strafrechtketen, het terugdringen van het cellentekort en het vergroten van de maatschappelijke veiligheid.

Het voorstel richt zich op veroordeelden die een gevangenisstraf van maximaal zes maanden opgelegd krijgen. Rechters kunnen in dergelijke gevallen kiezen voor elektronische detentie, waarbij een veroordeelde met een enkelband thuis zijn straf uitzit onder strikte voorwaarden en toezicht. Volgens de initiatiefnemers ontstaat hierdoor meer ruimte in gevangenissen voor zwaardere criminelen die momenteel soms langer op hun detentie moeten wachten vanwege het tekort aan beschikbare cellen.
Uit eerder onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid blijkt dat de maatregel jaarlijks honderden celplaatsen kan vrijmaken. Daarmee zou de druk op het gevangeniswezen afnemen en kunnen opgelegde straffen sneller worden uitgevoerd.

Langere taakstraffen

Naast elektronische detentie voorziet het wetsvoorstel ook in de mogelijkheid om langere taakstraffen op te leggen. De initiatiefnemers stellen dat korte gevangenisstraffen vaak een beperkte bijdrage leveren aan gedragsverandering, terwijl alternatieve sancties de kans op terugval kunnen verkleinen. Ook de reclassering spreekt zich positief uit over het voorstel en ziet elektronische detentie en werkstraffen als effectieve alternatieven voor korte vrijheidsstraffen bij minder ernstige delicten.
De steun voor het wetsvoorstel komt onder meer van Progressief Nederland, SP, Partij voor de Dieren, Volt, 50PLUS en ChristenUnie. Daarmee lijkt een Kamermeerderheid binnen bereik. Wel benadrukken verschillende partijen dat alternatieve straffen niet mogen leiden tot minder investeringen in gevangeniscapaciteit.
Tegenstanders plaatsen vraagtekens bij het afschrikwekkende effect van elektronische detentie. Zij vrezen dat een straf thuis met een enkelband door veroordeelden minder zwaar wordt ervaren dan een verblijf in de gevangenis. De initiatiefnemers wijzen erop dat rechters per zaak een zorgvuldige afweging maken en dat ernstige gewelds- en zedendelicten niet snel voor een dergelijke maatregel in aanmerking zullen komen.
Volgens de voorstanders biedt het voorstel rechters vooral meer mogelijkheden om maatwerk te leveren en beschikbare capaciteit binnen het gevangeniswezen effectiever in te zetten.