Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat het Openbaar Ministerie voortaan vaker hogere straffen eist bij geweld tegen hulpverleners en politie. Een voorstel van GroenLinks-PvdA om bij dergelijke zaken structureel een driemaal hogere strafeis te hanteren, kan rekenen op brede steun. De Kamer vindt dat het bestaande instrumentarium onvoldoende wordt benut en dat daarmee een belangrijk signaal richting geweldplegers uitblijft.

Het is sinds 2006 mogelijk om zwaardere straffen te eisen bij geweld tegen mensen met een publieke taak, maar volgens diverse partijen past het OM deze strafverzwaringsgrond nog te terughoudend toe. GroenLinks-PvdA wil dat het OM standaard uitgaat van een drievoudige strafeis en alleen gemotiveerd afwijkt als daar zwaarwegende redenen voor zijn. Kamerlid Mutluer benadrukte dat geweld tegen hulpverleners grote persoonlijke en professionele impact heeft en dat juist daarom transparantie nodig is over het al dan niet toepassen van hogere strafeisen.
Ook vanuit de VVD klinkt kritiek. Kamerlid Michon-Derkzen vindt dat demissionair minister Van Oosten opnieuw het gesprek moet aangaan met het OM over de inzet van zwaardere straffen. Volgens de minister is het beeld dat het OM de mogelijkheden laat liggen niet terecht en is justitie zich wel degelijk bewust van de beschikbare strafverhogingen. Hij gaf aan bereid te zijn de zorgen van de Kamer te bespreken, maar onderstreepte dat het OM zelfstandig beslist over strafeisen.

Gedragsbeïnvloedende maatregelen

Naast hogere straffen wil de Kamer ook kijken naar gedragsbeïnvloedende maatregelen. Een voorstel van het CDA om te onderzoeken of geweldplegers naast hun straf verplicht kunnen worden tot een educatieve maatregel, vergelijkbaar met die bij rijden onder invloed, kan eveneens op een meerderheid rekenen. Daarmee moet niet alleen worden gestraft, maar ook worden gewerkt aan bewustwording en gedragsverandering.
Het debat, dat 21 januari plaatsvond, stond in het teken van de toenemende agressie en het geweld tegen mensen met een publieke taak. Politie, brandweer, ambulancepersoneel en andere hulpverleners worden steeds vaker geconfronteerd met bedreiging en geweld, met de jaarwisseling als schrijnend voorbeeld. Plaatsvervangend korpschef Wilbert Paulissen schetste hoe agenten en brandweerlieden tijdens de afgelopen jaarwisseling doelbewust in hinderlagen werden gelokt, waarbij brandstichting werd gebruikt om hulpdiensten aan te trekken die vervolgens met vuurwerk werden bekogeld.

Vuurwerkverbod

Ook het aanstaande algemene vuurwerkverbod kwam uitgebreid aan bod. Dat verbod is mede ingevoerd op verzoek van hulpverleners, die al jaren pleiten voor meer bescherming tijdens de jaarwisseling. Tegelijk leven er in de Kamer zorgen over de handhaafbaarheid en de praktische uitwerking. Sommige partijen betwijfelen of een vuurwerkverbod daadwerkelijk zal leiden tot minder geweld. BBB-leider Van der Plas stelde dat ook buiten de toegestane tijden geweld plaatsvindt en dat het probleem niet het vuurwerk is, maar de relschopper. Toch vindt een meerderheid dat het verbod noodzakelijk is, mits er duidelijke afspraken komen over handhaving en uitvoering.
Daarnaast uitten meerdere partijen hun zorgen over de financiële situatie van de politie. De Nationale Politie kampt dit jaar met een tekort van 46 miljoen euro, waardoor bezuinigingen op personeel dreigen. Dat baart de Kamer grote zorgen, juist nu de druk op agenten door toenemend geweld en maatschappelijke spanningen toeneemt. Maandag wordt gesproken over een voorstel om deze tekorten aan te vullen.

Verschillende opvattingen

In het debat liepen de opvattingen over de oorzaken van het geweld uiteen. Sommige partijen spraken van een normvervaging en een gezagscrisis, anderen wezen op het belang van opvoeding, publieke moraal en structurele investeringen in veiligheid. Ook werd gewezen op culturele spanningen en op de noodzaak om de politie meer ruimte en rugdekking te geven in het optreden op straat.
Wat de Kamer breed deelt, is de overtuiging dat geweld tegen mensen met een publieke taak onacceptabel is en dat daar een krachtiger antwoord op moet komen. Met de oproep om hogere strafeisen vaker toe te passen, aanvullende educatieve maatregelen te onderzoeken en de politie financieel te ondersteunen, wil de Kamer een duidelijker signaal afgeven: wie hulpverleners of agenten aanvalt, treft niet alleen individuen, maar ondermijnt de veiligheid van de hele samenleving. Op 27 januari stemt de Kamer over de ingediende moties.