Volgens Bits of Freedom zitten de gezichten van één op de twaalf Nederlanders in de Catch-database van de politie. Hongarije heeft 30 miljoen foto’s, Italië 17 miljoen, Frankrijk 6 miljoen en Duitsland 5,5 miljoen. Er zijn nu Europese plannen om al deze databases te koppelen, maar privacy-organisaties hebben daar grote bezwaren tegen.

Terroristen en andere criminelen zijn over het algemeen in meerdere landen actief of houden zich na een misdrijf schuil in het buitenland. Het kan dan handig zijn als ze automatisch gesignaleerd worden door een op politiesystemen aangesloten bewakingscamera. Reden voor de Europese Commissie om met een opvolger van het Verdrag van Prüm te komen, waarin dat mogelijk wordt gemaakt. In het huidige Verdrag is al geregeld dat vingerafdrukken, dna-gegevens en kentekenplaten mogen worden uitgewisseld. In Prüm II komt daar gezichtsherkenning bij.

Onschuldige mensen geregistreerd
Met het oog op de veiligheid lijkt het een goed plan, maar privacy-voorvechters wijzen erop dat het nieuwe Verdrag ook toestaat dat gezichten van onschuldige mensen in de databases worden opgeslagen. Dat is handig als iemand later een misdrijf pleegt. Er kan dan gezocht worden naar camerabeelden waarop de persoon eerder te zien is geweest. Lotte Houwing van de Nederlandse burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom wijst tegenover RTL Nieuws op het risico dat hieraan kleeft. Iemand kan nu bijvoorbeeld in Nederland meedoen met een demonstratie tegen het beleid van president Viktor Orbán om vervolgens tijdens een vakantie in Hongarije opgepakt te worden. Eerder was er al veel kritiek op het bedrijf Clearview dat gezichten en persoonsgegevens via openbare bronnen verzamelt en doorverkoopt naar onder andere politie- en inlichtingendiensten. En de Nederlandse politie moest 200.000 gezichten uit Catch verwijderen, omdat die van verdachten waren die uiteindelijk niet zijn veroordeeld.

Niet waterdicht
De privacy-voorvechters wijzen er ook op dat gezichtsherkenning niet waterdicht is. Wie toevallig op een crimineel lijkt, kan daardoor ernstig in de problemen komen. In de Verenigde Staten werd het daarom verboden om mensen op te pakken op grond van gezichtsherkenning. In Europa komt ook zo’n verbod. Het Verdrag van Prüm II omzeilt dit verbod echter omdat gebruik gemaakt mag worden van foto’s die voor de invoering ervan zijn verzameld. Ook mogen foto’s van sociale media en andere open bronnen worden gebruikt om camerabeelden te vergelijken. Volgens Houwing krijg je zo een samenleving waarbij de politie iedereen continu kan volgen. Speciale camera’s zijn niet nodig, want de intelligentie om gezichten te herkennen en te vergelijken zit in centrale servers. Houwing noemt dat biometrische massasurveillance.