De Nederlandse Kustwacht beschikt over onvoldoende geld en personeel om de kritieke infrastructuur op de Noordzee effectief te beschermen tegen spionage en sabotage. Dat blijkt uit interne documenten van de Kustwacht en verschillende ministeries, die NRC via de Wet open overheid heeft ingezien. Volgens de stukken loopt Nederland het risico dat verdachte schepen onopgemerkt blijven, terwijl de dreiging volgens de inlichtingendiensten reëel is.

Na de Russische inval in Oekraïne in 2022 werd het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur (PBNI) opgestart om onder meer gaspijpleidingen, elektriciteitskabels en dataverbindingen beter te beveiligen. In de praktijk komt het programma echter moeizaam van de grond. Door verdeeldheid tussen de zes betrokken ministeries is structurele financiering uitgebleven, ondanks het strategische belang van de Noordzee.
Uit de documenten blijkt dat de Kustwacht moeite heeft om meldingen adequaat te verwerken. Zo kan niet iedere melding van vissers worden opgepakt en is de afdeling die verdachte signalen analyseert alleen tijdens kantooruren actief. Ook was de meldkamer in 2024 slechts voor de helft bezet van de benodigde capaciteit. Tegelijkertijd zijn ambities om de beveiliging op te schalen voorlopig teruggeschroefd om zo min mogelijk beslag te leggen op tijd en middelen.

Cruciaal belang

De Noordzee is van cruciaal belang voor Nederland. Het gebied is een van de drukst bevaren ter wereld en huisvest essentiële infrastructuur voor energie en digitale communicatie. De overheid verwacht dat in 2030 circa 75 procent van de elektriciteit van zee afkomstig zal zijn, wat de afhankelijkheid en kwetsbaarheid verder vergroot.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt dat er in 2024 en 2025 voldoende middelen zijn om investeringen te doen, bijvoorbeeld in sensoren en patrouillecapaciteit. Tegelijkertijd erkent het ministerie dat structurele financiering noodzakelijk is. Voor een duurzame bescherming is richting 2030 ongeveer 70 miljoen euro per jaar nodig, onder meer voor sensoren, publiek-private samenwerking, de oprichting van een National Maritime Security Center en versterking van de Kustwacht.