Onlangs heeft de rechtbank in Den Haag een voor het Openbaar Ministerie positieve uitspraak gedaan: vanaf nu kan het OM (civiel conservatoir) beslag leggen op waardevolle spullen van veroordeelden, om daarmee de kosten van bijvoorbeeld ontmanteling van een drugslab te betalen.

Bij drie verdachten uit Noord-Holland werd in 2024 een drugslab gevonden. Zij werden veroordeeld tot een gevangenisstraf en een ‘maatregel kostenverhaal’. Dat betekent dat de verdachten de door de politie gemaakte kosten om het drugslab weg te halen en de troep op te ruimen, uit eigen zak moeten terugbetalen aan de Staat. In deze zaak waren de kosten 100.000 euro per persoon. Het OM zag dat één van hen een eigen woning heeft. Die is geld waard en daar werd dus beslag op gelegd.

Waar een wil is…
Volgens het strafrecht kun je wel beslag leggen om bijvoorbeeld schadevergoeding aan slachtoffers van een misdrijf te betalen, of boetes af te betalen. Het OM vroeg zich af waarom dat dan eigenlijk niet kan voor de kostenverhaalmaatregel. Dit lijkt te zijn vergeten in de wet. Daarom ging het OM op zoek naar een andere juridische oplossing om hetzelfde doel te bereiken. Dat gebeurde door een aantal ‘afpakmedewerkers’ van het OM, met hulp van een civiel adviseur van het Functioneel Parket en de landsadvocaat. Aan de civiele rechter werd gevraagd om beslagverlof voor de woning te krijgen. Dat betekent toestemming krijgen om beslag te leggen op de woning.

… is een weg
In maart van dit jaar verleende de civiele rechter het beslagverlof en dat is goed nieuws, aldus het OM. Dit betekent namelijk dat er vanaf nu een extra mogelijkheid is om vermogen af te pakken van criminelen die zich bezighouden met synthetische drugslabs en hennepteelt. Zij draaien op voor overheidskosten die zijn gemaakt voor vernietiging van voorwerpen die ernstig gevaar opleveren voor de leefomgeving of volksgezondheid. Dat is winst voor de samenleving en biedt de mogelijkheid om in toekomstige drugszaken (civiel conservatoir) beslag te leggen.

Gevaar en schade
De maatschappelijke schade van hennepkwekerijen en drugslabs is enorm. Uiteraard zijn drugs schadelijk voor de gezondheid van de gebruiker. Maar ook het milieu is de dupe, door bijvoorbeeld het dumpen van drugsaval in de natuur. Bovendien zijn er gevaren voor de ‘koks’ die de drugs bereiden en elke dag met chemicaliën werken. Explosiegevaar en brand zijn andere grote risico’s, waarbij regelmatig onschuldige slachtoffers vallen, zoals omwonenden.