Terwijl Defensie alle zeilen bijzet om de krijgsmacht op sterkte te brengen, zitten zeker 150 net opgeleide militairen voorlopig werkloos thuis, aldus De Telegraaf. Niet omdat zij afhaken, maar omdat hun veiligheidsonderzoek nog altijd niet is afgerond. De achterstanden bij de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst zorgen ervoor dat gemotiveerde rekruten maandenlang betaald aan de zijlijn staan, zonder duidelijkheid over hun toekomst.

De problemen zijn niet nieuw. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten concludeerde eind vorig jaar al dat de situatie bij de MIVD verbetering behoeft. In een klachtzaak bleek dat een veiligheidsonderzoek niet binnen de wettelijke termijn van acht weken werd afgerond, maar pas na 45 weken. Dat beeld herkennen bronnen binnen Defensie. Nieuwe militairen mogen zonder verklaring van geen bezwaar niet operationeel worden ingezet en blijven daardoor noodgedwongen thuis.
De Groningse militair Sjors, die zijn echte naam liever niet gebruikt, is een van hen. Na het afronden van zijn VeVa-opleiding stroomde hij door naar de Koninklijke Militaire School. Met een tijdelijke ontheffing mocht hij starten, behaalde hij zijn baret en rang, maar na zes maanden volgde alsnog een schorsing. Zijn veiligheidsonderzoek was nog niet klaar. Sindsdien wacht hij, zonder uitleg, zonder perspectief. Wekelijks belt hij met de frontoffice van de MIVD, maar krijgt telkens hetzelfde antwoord: er is nog geen nieuws.

Knagende onzekerheid

Volgens Sjors knaagt vooral de onzekerheid. Hij begrijpt het belang van strenge screening, maar mist transparantie. Als er vragen zijn, wil hij die beantwoorden. In plaats daarvan ontvangt hij elke maand een brief waarin de termijn opnieuw wordt verlengd. Ondertussen lopen zijn oud-klasgenoten door in hun opleiding, terwijl hij thuis toekijkt.
De MIVD stelt in een reactie via Ministerie van Defensie dat negentig procent van de veiligheidsonderzoeken binnen twee maanden wordt afgerond en dat alleen uitzonderingen langer duren. Er wordt gewerkt aan verbetering, onder meer door extra personeel. Voor militairen als Sjors voelt die belofte voorlopig nog ver weg. In een tijd van verhoogde dreiging wringt het dat juist gemotiveerde militairen noodgedwongen stilstaan.