De Tweede Kamer heeft met ruime meerderheid ingestemd met extra investeringen in het gevangeniswezen. Met een wijziging in de begroting van Justitie en Veiligheid wordt jaarlijks 25 miljoen euro vrijgemaakt tussen 2025 en 2027 om het groeiende cellentekort aan te pakken. Het geld komt grotendeels uit het budget dat was gereserveerd voor de oprichting van een constitutioneel hof.

Het tekort aan cellen is inmiddels zo urgent dat sommige gedetineerden vanaf half juli maximaal twee weken eerder worden vrijgelaten, schrijft demissionair staatssecretaris Teun Struycken in een brief aan de Kamer. Door geplande renovaties en aanhoudend personeelstekort dreigt de situatie bovendien verder te verslechteren. Als er geen maatregelen worden genomen, loopt het cellentekort volgens prognoses op tot zo’n 800 in 2030.
Struyckens voorganger, Ingrid Coenradie, probeerde eerder dit jaar al honderden miljoenen los te krijgen bij de Voorjaarsnota-onderhandelingen, maar haar poging strandde. Nu komt er alsnog geld beschikbaar, dankzij een amendement van D66 dat de geplande investeringen in het constitutioneel hof verschuift naar de strafrechtketen.
De oprichting van dat hof, bedoeld om wetten te toetsen aan de Grondwet, was een belangrijke ambitie van NSC-leider Pieter Omtzigt. Die wens lijkt voorlopig van tafel. “Iedereen voelt aan dat dit er niet meer van komt”, zei D66-Kamerlid Hanneke van der Werf tijdens het debat.
Volgens de indieners van de begrotingswijziging is het noodzakelijk om verdere vervroegde vrijlatingen te voorkomen en de druk op het systeem van ‘zelfmelders’ — veroordeelden die wachten op een cel — te verlichten.