Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid wil de regels rond de inzet van hacksoftware door de politie aanpassen. In een ontwerpbesluit dat ter consultatie is gepubliceerd, stelt het kabinet voor om de verplichte voorafgaande goedkeuring van technische hulpmiddelen los te laten. In plaats daarvan moet de software vooraf ter beoordeling worden aangeboden, waarbij de keuring vooral het karakter krijgt van een risicoanalyse.

De voorgestelde wijziging heeft betrekking op het Besluit onderzoek in een geautomatiseerd werk (BOGW), dat uitvoering geeft aan de Wet Computercriminaliteit III. Sinds deze wet op 1 maart 2019 in werking trad, mag de politie onder strikte voorwaarden heimelijk computers, smartphones en andere digitale systemen van verdachten binnendringen om onderzoek te doen. De software die daarbij wordt ingezet moet ervoor zorgen dat verzamelde gegevens betrouwbaar, integer en herleidbaar blijven.

Certificering niet te doen

Volgens het ministerie sluit de huidige regelgeving echter onvoldoende aan op de praktijk. Uit een eerdere evaluatie van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) bleek dat de politie nauwelijks gebruik kan maken van vooraf goedgekeurde hacksoftware. Een belangrijke oorzaak is dat de politie afhankelijk is van een commerciële hacktool waarvan de leverancier geen medewerking wil verlenen aan een formele keuring. Daarnaast veranderen technische hulpmiddelen volgens het ministerie tegenwoordig zo snel dat een voorafgaande certificering vaak niet meer uitvoerbaar is.

Juridische risico’s

Met de voorgestelde wijziging wil het kabinet voorkomen dat de inzet van niet-gekeurde software juridische risico’s oplevert. Volgens het ontwerpbesluit kan ook een beoordeling achteraf voldoende zekerheid bieden over de integriteit van het verzamelde digitale bewijsmateriaal.
De plannen leiden inmiddels tot discussie onder cybersecurityspecialisten. Beveiligingsexpert Bert Hubert merkt op dat de voorgestelde risicoanalyse de deur lijkt open te zetten voor een ruimere inzet van uiteenlopende technische hulpmiddelen, zonder de huidige voorafgaande goedkeuring. Ook is kritiek geuit op de complexe formulering van de consultatietekst, die volgens sommige reacties moeilijk toegankelijk is.
Het ontwerpbesluit staat tot en met 10 september open voor reacties via de internetconsultatie van de overheid. Daarna beslist het kabinet of de aangepaste regels daadwerkelijk worden ingevoerd.