Elk jaar worden ongeveer 200.000 werknemers slachtoffer van een arbeidsongeval, waarvan er ongeveer 60 overlijden. Daarnaast sterven naar schatting 4000 mensen per jaar door ongezond werk. Dat blijkt uit onderzoek door de Arbeidsinspectie. Exacte cijfers zijn er niet, omdat de meeste ongevallen niet worden gemeld.

De Arbeidsinspectie is verantwoordelijk voor het opvolgen van meldingen van ongevallen en klachten op de werkvloer. Werkgevers melden arbeidsongevallen echter vaak niet, waar dat wel zou moeten. Eerder onderzoek door de Algemene Rekenkamer schatte het percentage niet-gemelde ongevallen op ongeveer 50 procent. Uit nieuw onderzoek blijkt dat dit percentage eerder een ondergrens is. Mogelijk is het nog flink hoger, misschien wel rond de 70 procent. Dat laatste was tot nu toe niet bekend.

Angst voor geschillen en rechtszaken
De Arbeidsinspectie en de minister van SZW slagen er niet in om de meldingsbereidheid bij werkgevers te verhogen. Mogelijke oorzaken van het niet melden van ongevallen zijn onder meer onbekendheid met de meldplicht, onduidelijkheid over de ernst van een ongeval of angst voor geschillen en rechtszaken. Onveilige arbeidsomstandigheden blijven zo buiten het zicht van de Arbeidsinspectie waardoor deze minder goed kan bijdragen aan een veilige werkvloer. Met name uitzendkrachten en arbeidsmigranten, die relatief vaak het slachtoffer zijn van arbeidsongevallen, lopen het risico hier de dupe van te worden. Vanaf 2024 geldt een dubbele meldplicht. Dit houdt in dat naast het inhurende bedrijf ook het uitzendbureau verplicht is een arbeidsongeval bij de Arbeidsinspectie te melden. Deze maatregel moet de ondermelding onder uitzendkrachten en arbeidsmigranten gaan verkleinen.

Hoogste boete voor niet melden zelden opgelegd
Tot 2013 kon het voor werkgevers voordelig zijn om ongevallen niet te melden en in plaats daarvan de boete van 4.500 euro hiervoor te betalen. Om dit effect tegen te gaan heeft de minister van SZW besloten de maximale boete te verhogen naar
50.000 euro. In de praktijk legt de Arbeidsinspectie zelden dit maximumbedrag op voor niet of te laat melden (3 keer in 7 jaar tijd). Gemiddeld bedraagt een boete 1.500 euro.

Dubbele registraties belemmeren zicht op recidivisten
Door de manier waarop de Arbeidsinspectie bedrijven registreert in het inspectiesysteem heeft zij minder goed zicht op bedrijven die meermaals de wet overtreden. Dit komt doordat de Arbeidsinspectie unieke bedrijven soms op meerdere ’identificatienummers (ID’s)’ registreert. Hierdoor heeft de inspectie niet altijd het overzicht dat nodig is om te zien dat bedrijven herhaaldelijk de fout in gaan. Het risico is dan dat boetes niet worden opgehoogd waar dit volgens de wet wel had gemoeten. Het is de vraag welke gevolgen dit heeft voor de effectiviteit van de inspectie.
Voor het Rapport bij het Jaarverslag 2023 van het Ministerie van SZW dat de Algemene Rekenkamer op 15 mei 2024 zal publiceren, wordt nader onderzoek gedaan naar de handhaving van de Arbeidsomstandighedenwet door de Arbeidsinspectie.