Nederland is momenteel slechter opgewassen tegen een pandemie dan voor de coronacrisis, meldt de NOS. Het aantal beschikbare IC-bedden daalde van 1150 naar ongeveer 850. Hoewel het vorige kabinet structureel 300 miljoen euro investeerde om de GGD’s, het RIVM en de IC-capaciteit op peil te houden, worden deze middelen door de huidige coalitie grotendeels geschrapt. Zorgminister Agema belooft deze bezuinigingen te corrigeren, maar hoe dit gefinancierd wordt, is nog onduidelijk.

De aanbeveling van de Onderzoeksraad voor Veiligheid om de nationale crisisorganisatie te verbeteren, wordt hierdoor moeilijker uitvoerbaar. Een nieuwe organisatie moet bij een volgende pandemie de regie voeren, maar door de bezuinigingen is er geen budget voor extra personeel dat draaiboeken en crisisplannen opstelt. Daarnaast blijft onzeker of Nederland een geavanceerd informatiesysteem ontwikkelt om virusuitbraken vroegtijdig te signaleren. Denemarken kon dankzij zo’n systeem lockdowns beperken, doordat infectiegolven beter voorspelbaar waren.

Financieel onhaalbaar
Een ander probleem is de financiering van de zorg. Tijdens de pandemie kon het aantal IC-bedden tijdelijk opschalen naar 1600, maar dat is nu vrijwel onmogelijk. Ziekenhuizen krijgen alleen betaald voor bezette IC-bedden, waardoor het financieel onhaalbaar is om structureel extra capaciteit aan te houden. Tegelijkertijd verbeteren medische behandelingen, waardoor minder IC-zorg nodig is. Hierdoor neemt het aantal beschikbare bedden verder af en zijn er onvoldoende reserves in geval van een pandemie.
Om dit probleem op te lossen, pleiten IC-artsen voor een beschikbaarheidsbekostiging, vergelijkbaar met de brandweer. Dit zou betekenen dat ziekenhuizen geld krijgen om extra bedden en personeel in stand te houden, ook als deze tijdelijk niet nodig zijn. Agema heeft toegezegd dit te onderzoeken, maar of de coalitie daadwerkelijk extra financiering vrijmaakt, blijft onzeker.