De Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) waarschuwt in haar jaarverslag over 2024 voor toenemende Russische dreiging. Nederland bevindt zich volgens MIVD-directeur Peter Reesink ‘in een grijs gebied tussen oorlog en vrede’ en wordt steeds vaker geconfronteerd met hybride aanvallen – een combinatie van cyberaanvallen, spionage, sabotage en desinformatie – die de Nederlandse samenleving willen ondermijnen.

Een belangrijk incident in 2024 was een cybersabotagepoging door een Russische hackersgroep op het digitale besturingssysteem van een publieksvoorziening. Het was de eerste sabotageaanval van deze aard in Nederland, maar leidde uiteindelijk niet tot schade. Daarnaast werd ook een cyberaanval tegen kritieke infrastructuur tijdig ontdekt en gestopt. Rond de Europese verkiezingen probeerden Russische hackers via DDoS-aanvallen websites van politieke partijen en vervoersbedrijven te ontregelen, met als doel het stemmen te bemoeilijken.
De Russische dreiging beperkt zich niet tot cyberspace. De MIVD ziet ook activiteiten op de Noordzee waarbij Russische eenheden internetkabels en energie-infrastructuur in kaart brengen. Deze handelingen duiden op voorbereidingen voor sabotage. Rusland lijkt steeds brutaler in zijn operaties, waarbij ook militaire opbouw richting Europa plaatsvindt. Nieuw materieel wordt niet langer naar Oekraïne gestuurd, maar richting NAVO-grenzen – een ‘kantelpunt’, aldus Reesink.

Belangrijke dreiging
Ook China wordt door de MIVD als een belangrijke dreiging gezien. De Chinese cybergroep Salt Typhoon had lange tijd toegang tot Amerikaanse netwerken en mogelijk ook tot Europese telecomaanbieders. Nederland is voor China interessant vanwege de kennis binnen de defensie-industrie.
Binnen Defensie zelf ziet de MIVD sporadisch extremistische opvattingen bij medewerkers, soms in combinatie met pro-Russische sentimenten. Hoewel er geen aanwijzingen zijn voor georganiseerde netwerken, blijft alertheid geboden.
Minister van Defensie Ruben Brekelmans benadrukt dat Nederland zich dagelijks moet weren tegen cyberaanvallen, spionage en sabotage. “De opbouw van militair vermogen moet versneld worden, zowel nationaal als in NAVO-verband, om Russische agressie het hoofd te bieden.”
De boodschap van het MIVD-jaarverslag is duidelijk: Europa bevindt zich in een kwetsbare fase. Een grootschalige aanval is niet aan de orde, maar speldenprikken of hybride aanvallen op regionaal niveau zijn niet uit te sluiten.