Heeft de staat in de toekomst nog grip op geweld binnen de samenleving? Kunnen mensen straks thuis een vuurwapen printen? Een nieuw rapport van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) waarschuwt dat opkomende trends in geweld vragen om aanpassingen in beleid en een versterking van weerbaarheid.

Geweld verandert zowel in vorm als impact, stelt het HCSS-rapport dat in opdracht van de Nederlandse politie is samengesteld. Naast fysiek geweld zijn psychologisch en systemisch geweld, zoals online intimidatie en discriminatie, steeds prominenter aanwezig. Extremistische inhoud die via het internet wordt verspreid, vergroot bovendien het risico op radicalisering en bedreigt de maatschappelijke stabiliteit, waarschuwen onderzoekers Gerben Bakker en Pieter-Jan Vandoren.
Hoewel traditioneel fysiek geweld in Nederland afneemt, nemen digitale vormen van criminaliteit en intimidatie juist toe. Deze ontwikkeling gaat gepaard met intergenerationele gevolgen van geweld, toenemende kosten voor hulpverlening en justitie en een dalend vertrouwen in maatschappelijke instituties. De diversiteit en complexiteit van geweldsvormen leiden tot een groeiende angst onder burgers.

Verschuiving van het geweldsmonopolie
Nieuwe technologieën, zoals drones en 3D-geprinte wapens, vergroten de beschikbaarheid van geweldsmiddelen en tasten het geweldsmonopolie van de staat aan. Door de democratisering van technologie wordt het voor individuen en extremistische groepen eenvoudiger om geweld te plegen. Dit brengt niet alleen praktische, maar ook ethische en juridische uitdagingen met zich mee.
Internationale conflicten versterken daarnaast de dreiging van geweld vanuit het buitenland. Dit onderstreept de noodzaak om zowel op nationaal als individueel niveau weerbaarheid te vergroten.

Oproep tot integrale aanpak
Het rapport benadrukt dat een integrale aanpak nodig is om de nieuwe geweldsvormen effectief te bestrijden. Dit vereist nauwe samenwerking tussen overheidsinstanties, civiele organisaties en private partijen. Een belangrijke rol is weggelegd voor gemeenten, die lokale initiatieven kunnen ondersteunen om sociale cohesie te bevorderen en geweld te voorkomen.
Bovendien pleit het rapport voor evidence-based beleid dat losstaat van ideologische tegenstellingen. Alleen door breed gedragen maatregelen kunnen politieke polarisatie en maatschappelijke spanningen worden verminderd.

Betrokkenheid van burgers en wetgeving
Om de kwetsbaarheid van de Nederlandse samenleving te verminderen, zijn meer betrokkenheid van burgers en aangepaste wetgeving essentieel. Het HCSS-rapport benadrukt dat deze stappen nodig zijn om stabiliteit te waarborgen en de uitdagingen van moderne geweldstrends het hoofd te bieden.