Allochtonen zijn vaker doelwit van proactieve controles dan autochtone Nederlanders, concludeert Amnesty International in een rapport over de Nederlandse politie. Dit is discriminerend en in strijd met de mensenrechten, vindt de mensenrechtenorganisatie.

Bij proactieve controles worden mensen staande gehouden of gecontroleerd, zonder dat daar een specifieke aanleiding voor is. Dit gebeurt in de vorm van preventief fouilleren, controles op illegaal verblijf of identiteits- en verkeerscontroles. Volgens Amnesty worden etnische minderheden vaker aan deze controles onderworpen dan anderen.

Behalve dat dit discriminerend is, schaadt het ook het vertrouwen in de politie en dat maakt criminaliteitsbestrijding minder effectief, zegt Amnesty. De organisatie is niet de eerste die zich zorgen maakt over deze ontwikkeling. Eerder hebben diverse experts en internationale mensenrechtenorganisaties zich bezorgd uitgesproken. Amnesty roept de politie nu op tot een mentaliteitsverandering.

De korpsleiding van de nationale politie is het oneens met Amnesty Nederland dat etnisch profileren bij de Nederlandse politie verder strekt dan incidenten. De politie wijst etnisch profileren nadrukkelijk af.

In een reactie laat korpschef Gerard Bouman weten dat de kern van het politiewerk onderscheid maken is tussen goed en fout. Tussen wat wel en niet klopt. Een politieagent op straat kijkt daarom naar afwijkend gedrag. Zulke afwegingen hangen samen met veel factoren, zoals locatie, tijdstip of leeftijd, maar ook het uiterlijk en gedrag van personen of bijvoorbeeld het type voertuig. Recente gebeurtenissen en veiligheidsontwikkelingen in een specifieke wijk zijn eveneens van belang. Vanzelfsprekend tellen ook de professionele ervaringen van de agent mee. Al dit soort factoren kunnen doorslaggevend zijn bij het besluit om de ene persoon wel aan te spreken en een ander niet.

De opleiding van politiemensen besteedt specifiek aandacht aan het zo neutraal mogelijk kijken naar en beoordelen van situaties. Multicultureel Vakmanschap is een vaste module in de opleiding. Daarbij komen diversiteit en discriminatiebestrijding aan de orde. Ook het Landelijk Expertisecentrum Diversiteit – een onderdeel van de politieorganisatie – werkt doelgericht aan bewustwording van en kennisvergroting over etnisch profileren, om te voorkomen dat politiemensen zich hieraan onbewust schuldig maken. Alle klachten over etnisch profileren en discriminatie bespreekt en evalueert de politie intern.