De invoering van het nieuwe Wetboek van Strafvordering is een belangrijke stap dichterbij gekomen nu de Eerste Kamer heeft ingestemd met de boeken 1 tot en met 8 van de herziene wet. Het wetboek, dat de regels vastlegt voor opsporing, vervolging en berechting van strafbare feiten, treedt nog niet direct in werking. Als streefdatum geldt 1 april 2029. Tot die tijd krijgen politie, Openbaar Ministerie en rechtspraak de ruimte om zich zorgvuldig voor te bereiden op de ingrijpende veranderingen.

Achter de schermen is die voorbereiding al in volle gang. Binnen de zogenoemde Leeropgave Nieuw Wetboek van Strafvordering werkt de Politieacademie aan de scholing van naar schatting 60.000 politiemedewerkers. Juristen analyseren de nieuwe wetsartikelen en vertalen de inhoud naar begrijpelijke taal. Die analyses vormen de basis voor aangepaste opleidingen, nieuwe leermiddelen en bijscholingsprogramma’s, zodat politiemensen tijdig vertrouwd raken met de nieuwe regels.

Toegankelijkere taal

Het nieuwe wetboek vervangt wetgeving die in grote lijnen ruim honderd jaar oud is. Een belangrijk verschil is het gebruik van modernere en toegankelijkere taal, waardoor de wet beter leesbaar moet worden voor professionals én burgers. Daarnaast sluit het nieuwe wetboek beter aan bij de huidige digitale werkelijkheid. Waar het oude kader geen rekening hield met mobiele telefoons, cloudopslag en moderne communicatiemiddelen, bevat de nieuwe wet expliciete bevoegdheden voor digitale opsporing. Zo wordt het onder voorwaarden mogelijk om na inbeslagname ook binnenkomende berichten op een telefoon te volgen, iets wat in de huidige praktijk juridisch lastig ligt.

Burgerarrest

Ook op straat verandert er het nodige. Bij lichte feiten zoals winkeldiefstal krijgt de politie meer ruimte om na een burgeraanhouding zelfstandig te beslissen of een verdachte moet worden meegenomen naar het bureau. Dat moet tijd en capaciteit besparen, zonder afbreuk te doen aan rechtsbescherming. Met het nieuwe wetboek wordt daarmee niet alleen de wet gemoderniseerd, maar ook de dagelijkse praktijk van opsporing en handhaving aangepast aan de realiteit van vandaag. Voor beveiligers en hun opdrachtgever kan het wel frustrerend zijn als bijvoorbeeld een winkeldief na de overdracht aan de politie direct op vrije voeten wordt gesteld.