Op 1 januari 2026 treden verschillende wetten in werking op het terrein van Justitie en Veiligheid. Hieronder een overzicht. Zo worden de vergoedingen voor pro Justitia-rapporteurs vanaf 1 januari verhoogd, vindt versterking plaats van de strafrechtelijke aanpak van ondermijnende criminaliteit en wordt de Wet auteurscontractenrecht versterkt.

De vergoedingen voor pro-Justitie rapporteurs, psychiaters en psychologen die gedragskundige rapportages opstellen in strafzaken, gaan omhoog. De tarieven stijgen vanaf 2026 met 9 procent. Daarnaast mogen rapporteurs meer uren declareren: drie extra vanaf 2026 en vier vanaf 2027. Door het huidige tekort aan rapporteurs ontstaan soms vertragingen in de strafrechtketen. Met deze verhogingen zet het ministerie een nieuwe stap om dit terug te dringen.

Ondermijnende criminaliteit

Vanaf 1 januari 2026 verandert de wet om georganiseerde en ondermijnende criminaliteit beter te bestrijden. Met de nieuwe regels kunnen politie en justitie criminelen harder en sneller aanpakken. Een belangrijke vernieuwing is dat het strafbaar wordt om in een voertuig een verborgen ruimte in te bouwen om politieonderzoek te bemoeilijken, om bijvoorbeeld drugs of geld te vervoeren. Ook worden de straffen voor verschillende misdrijven verzwaard en de maximale boetes verhoogd. Tot slot worden regels rondom het wraken van rechters aangepast, zodat strafzaken minder snel vertraging oplopen. Deze wetswijziging is onderdeel van een groter programma waarmee het kabinet de strijd tegen georganiseerde misdaad verder wil versterken.

De Wet auteurscontractenrecht wordt versterkt

De Wet versterking auteurscontractenrecht gaat vanaf 1 januari 2026 in. Deze wet zorgt ervoor dat makers en uitvoerend kunstenaars, zoals schrijvers, muzikanten en filmmakers, beter beschermd worden als zij een contract sluiten met bedrijven die hun werk exploiteren, zoals uitgevers, platenmaatschappijen en filmproducenten. De wet zegt dat afspraken over het gebruiken en verdienen aan een creatief werk op papier moeten staan als één exploitant het alleenrecht wil hebben. Als die exploitant het werk vervolgens niet of nauwelijks gebruikt, kan de maker het contract makkelijker beëindigen en de rechten terugkrijgen. Makers mogen zich organiseren en samen met exploitanten onderhandelen over de afspraken en de vergoeding die ze krijgen. Het maken van collectieve afspraken tussen makers en exploitanten wordt gestimuleerd. Zo hebben filmmakers en producenten samen met het veld al afspraken gemaakt over een vergoeding voor on demand-exploitatie. Deze wijzigingen zorgen ervoor dat makers en uitvoerend kunstenaars meer controle hebben over hun werk en eerlijk betaald krijgen voor wat ze maken.
Voorts wordt de wettelijke rente verlaagd naar 4 procent en vindt verhoging plaats van de bedragen voor alimentatie met 4,6 procent in 2026. Tot slot vindt een jaarlijkse indexering plaats van de minimale vergoeding aan tolken.