Proactief beveiligen wordt integraal onderdeel opleiding

Voorkomen is beter dan genezen. Dat motto geldt zeker ook in de beveiliging. Beveiligers hebben echter van oudsher geleerd om pas bij een incident in actie te komen. “Dat moet anders”, zegt Ad van den Boogert, manager van de Stichting Vakbekwaamheid Particuliere Beveiliging. “Daarom gaat het mbo-onderwijs flink op de schop de komende jaren.”

De ouderwetse manier van beveiligen heeft twee grote nadelen. De put wordt gedempt nadat het kalf verdronken is en beveiligers doen in de praktijk geen ervaring op met crisissituaties. Dat verkleint de kans dat zij bij een incident op de juiste manier optreden. “De uitdaging is om aan de voorkant van een incident te komen”, zegt Jan Ketting, lid van de examencommissie. “Daarvoor is een tijd terug het keuzedeel ‘proactief beveiligen’ toegevoegd, dat inmiddels een snel groeiende belangstelling kent. Maar dat vinden wij niet genoeg. Wat wij willen is dat proactief beveiligen een vast onderdeel wordt van de Beveiliger op mbo-niveau 2 en een nieuw te ontwikkelen opleiding voor Beveiliger op mbo-niveau 3. Op dat hogere niveau leer je dan alle aspecten die te maken hebben met proactief beveiligen, zodat je dreigingen goed kunt inschatten en kan ingrijpen voordat een situatie escaleert. Belangrijk, want we denken vaak wel dat we goed beveiligd zijn, maar dat kan zomaar veranderen als er iets gebeurt!”

Hoger plan
Omdat ook altijd beveiligers voor lagere risico’s nodig zijn, blijven de veranderingen in de mbo-opleiding Beveiliger (niveau 2) beperkt. Wie echter op objecten met hogere risico’s wil werken, zal een jaartje langer op school moeten blijven. Dan gaat alle aandacht uit naar het herkennen van omstandigheden die tot een ernstig incident kunnen leiden, zoals iemand die de locatie lijkt te verkennen om een overval of aanslag te plegen. Volgens Van den Boogert is dit ook een manier om het vak van beveiliger weer op een hoger plan te krijgen. “Als we naar de afgelopen jaren kijken, zien we dat het beroep als gevolg van de lage loonschalen op een steeds lager niveau is komen te staan. Gelijktijdig zien we dat steeds meer verantwoordelijkheid bij de beveiliger wordt neergelegd. Zij zijn vaak de eerste schakel bij een incident en van hun functioneren kunnen mensenlevens afhangen.” De SVPB realiseert zich dat het niveau in grote mate afhangt van de exameneisen. “Daarom hebben wij continu contact met de bedrijven, de bonden en de opleidingsinstellingen. Samen onderzoeken wij hoe wij meer waarde aan het vak kunnen geven. Een van die manieren is proactief beveiligen.”

Vlieguren
Een ander punt is het up-to-date houden van beveiligers. Een piloot moet vlieguren maken om zijn brevet te behouden. Een beveiliger kan dertig jaar geleden zijn diploma hebben behaald en nooit meer een leerboek hebben ingezien. Ook is het geen probleem als de betreffende beveiliger in de tussentijd 25 jaar in een andere branche heeft gewerkt. “Dat veranderen wordt een hele kluif”, aldus Van den Boogert. Ketting: “We zijn al acht jaar bezig om permanente bij- en herscholing van de grond te krijgen en daarvoor een stelsel op te zetten, maar het blijft knellen. Op andere vlakken accepteert men wel verplichte herhalingslessen, zoals met BHV en EHBO. Maar voor de particuliere beveiligingsbranche is er helaas nog geen verplichte bijscholing ingevoerd, wat niet los kan worden gezien van de hiermee samenhangende kosten. Maar wat maakt het uit? Als alle beveiligers ertoe verplicht worden, ontstaat er geen concurrentienadeel.”

Andere invulling
De meeste beveiligers doen mbo 2. Sommigen ook niveau 3, maar dat hogere niveau gaat als het aan de SVPB ligt veranderen. Van den Boogert: “Niveau 3 is nu voor wie coördinator beveiliging wil worden. Het probleem is alleen dat er te weinig coördinatoren bij de beveiligingsbedrijven nodig zijn om daar bekostigd onderwijs voor aan te bieden. Niveau 3 zal dus sowieso een andere invulling moeten krijgen.” Ketting: “Je hebt ook mensen die beginnen aan de opleiding en dan door zouden willen naar het hbo (Integrale Veiligheidskunde). En dat kan dus niet, want niveau 4 ontbreekt. Ook zij-instroming naar bijvoorbeeld van de politie is lastig. We zouden dus de menselijke competenties centraler moeten stellen. Nu zie je vaak dat mensen de opleiding of het vakgebied verlaten, omdat ze niet verder kunnen. Zo gaat talent verloren voor de veiligheidssector.”

Leerwegen
In het nieuwe mbo-niveau 3 zal naar verwachting, naast de gangbare onderwerpen, veel aandacht zijn voor proactief beveiligen. Maar is dat een kunstje dat je op school kunt leren? “Je kan niet alles op school leren”, erkent Van den Boogert. “Voor 1998 en dus voor de invoering van de Wet educatie beroepsonderwijs, waren er alleen particuliere theorieopleidingen voor beveiligers. Ze konden intussen 22 maanden aan het werk om praktijkervaring op te doen. Tegenwoordig heb je de beroepsopleidende leerweg (BOL), beroepsbegeleidende leerweg (BBL) en de zogenoemde 3e leerweg. Bij de ROC’s werkt men via de BOL. Leerlingen zitten voltijds op school en doen ervaring op tijdens hun stage. Het is overigens wel lastig om stageplaatsen te vinden. Daarom hebben veel scholen een eigen bedrijfsbeveiligingsdienst waar hun leerlingen praktijkervaring kunnen opdoen.”

Evenementenbeveiliging
De vraag is of iemand in de praktijk voldoende ervaring opdoet met incidenten. “Je zult moeten oefenen door middel van pentesten, read teaming en social engineering”, benadrukt Ketting. “Oefenen in het herkennen van afwijkend gedrag bijvoorbeeld. Daarvoor zou het goed zijn als leerlingen, maar ook ervaren beveiligers, ervaring zouden kunnen opdoen bij de evenementenbeveiliging. Daar zie je dat beveiligers vaak uit zichzelf al heel snel leren wat proactief beveiligen inhoudt. Zij grijpen al in als de spanning oploopt en niet pas als de vechtpartij is uitgebroken. Daar kunnen objectbeveiligers nog veel van leren. Gelukkig zien we ook wel objectbeveiligers die als bijbaan in de evenementenbeveiliging werken. Dat is goed, want dan kunnen ze hun ervaring meenemen naar de objectbeveiliging.”

Modetrend
Talent is ook een belangrijke factor voor proactief beveiligen. Ketting: “Een paar jaar geleden zag je ‘predictive profiling’ als een soort modetrend overwaaien vanuit Israël. Beveiligers werden naar de opleiding gestuurd, maar niemand vroeg zich af of de mensen wel geschikt waren om mogelijke dreigingen te signaleren.” “Je moet ook het object, de omgeving en de cultuur heel goed kennen”, vult Van den Boogert aan. “Dus in de praktijk zul je naast de toch wat brede basisopleiding aanvullende opleidingen moeten volgen met betrekking tot het object waar je werkt.” “We hebben het nu nog vaak over het containerbegrip ‘beveiliging’, maar wat dat betreft kunnen we nog een slag maken”, aldus Ketting.

Techniek
Beveiligers krijgen in de praktijk ook te maken met steeds geavanceerdere technologie, terwijl op de opleiding vaak nog apparatuur wordt gebruikt die in een museum thuishoort. “De nieuwe generatie gaat steeds meer informatiegestuurd werken”, voorspelt Ketting. Te moeilijk zal het volgens Van den Boogert niet worden. “Onze examens zitten al op een hoog niveau. Hoger dan de meeste andere mbo-examens, aldus de Onderwijsinspectie tijdens eerdere visitaties van de SVPB-examens. Het is echt niet zo simpel om het SVPB-diploma Beveiliger te halen, al wordt daar helaas vaak anders over gedacht. Het is ook vaak lastig om het geleerde in de praktijk te brengen.” Ketting: “Je ziet dan dat een beveiliger ergens wordt neergezet, zonder dat duidelijk wordt gemaakt wat hij of zij eigenlijk beveiligen moet. Dat is een gemiste kans. Pas als je helder hebt wat de primaire processen zijn, kan je die effectief beschermen. En dat is uiteindelijk waar de beveiliger een essentiële rol in speelt. Voor het onderwijs betekent dit ook dat men zich meer op de beroepspraktijk moet gaan richten in plaats van op het klaarstomen van leerlingen voor het examen. En met beroepspraktijk bedoel ik dan ook de voorbereiding op ernstige calamiteiten. Het heeft geen zin als iemand een stagebegeleider krijgt die zelf nog nooit iets bijzonders heeft meegemaakt.”

Centraal register
In het kader van de gewenste bijscholing zou het goed zijn als er een centraal register ontstaan, waarin bijgehouden wordt over welke kennis en vaardigheden gediplomeerde beveiligers beschikken. Een idee dat overigens niet nieuw is, maar dat niet veel verder is gekomen dan het idee. Ketting: “Zo’n register motiveert enorm om het individuele niveau hoog te houden. Trouwens ook voor examinatoren. Het is aan hen om te behoordelen of de examens en dus de opleidingen nog up-to-date zijn. We hebben nu best een hoog kwaliteitsniveau, maar het is de kunst om dat zo te houden in deze snel veranderende wereld.”

Belangrijke meerwaarde
Nog een uitdaging – en misschien wel de grootste – is het overtuigen van de markt. Zolang opdrachtgevers de vaardigheden van particuliere beveiligers niet (er)kennen, heeft het weinig nut om in kennis en kunde te investeren. Dan sta je met je hoge opleiding alsnog dom werk te doen voor een laag salaris. “We richten ons als branche daarom ook steeds meer tot de opdrachtgevers, al is het vooral bij grotere bedrijven moeilijk om door te dringen tot de boardroom. Meestal kom je niet verder dan de inkoper of facilitymanager, die redeneert van: ‘ik heb drie man nodig’. We moeten opdrachtgevers er dus van zien te overtuigen dat met goede beveiligers hun belangen beter worden beschermd, vooral m.b.t. ernstige incidenten”, zegt Ketting die als beveiligingsautoriteit van het ministerie van Algemene Zaken tot de doelgroep eindgebruikers behoort. “Daarom zijn in onze examencommissie twee stoelen bezet door opdrachtgevers. We willen wat wij ambiëren op de hoogste niveaus in de juiste denklijn gaan brengen.” De beveiliger van straks is volgens de SVPB ook niet meer alleen met het ‘object’ bezig, maar met alles wat van invloed kan zijn op de lokale veiligheid. “Wat gebeurt er rond het pand en met welke dreigingen heeft de branche van de opdrachtgever te maken? Moderne integrale beveiligingssystemen zorgen ervoor dat de beveiliger op dat gebied een veel belangrijkere rol kan gaan spelen. Ze zijn de ogen en oren van de organisatie en de hulpdiensten. Alleen zullen de andere partijen eens moeten stoppen met hun koudwatervrees en begrijpen dat de beveiligers een belangrijke meerwaarde zijn voor de veiligheid.”

Gedeeld

Geef een reactie