De leefbaarheid in de grote Nederlandse steden staat steeds verder onder druk door een groeiend aantal dak- en thuislozen, toenemend drugsgebruik en overlast in de openbare ruimte. Dat zegt de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema, die het kabinet oproept om met structurele maatregelen te komen. Volgens haar kunnen gemeenten de problemen niet langer alleen oplossen.

Halsema wijst op een combinatie van dakloosheid, verloedering, crackgebruik en mensen met verward gedrag. Vooral in Amsterdam zijn de gevolgen volgens haar steeds zichtbaarder in parken, op straat en in woonwijken. De gemeente heeft 3644 mensen in beeld die overlast veroorzaken. In de regio Amsterdam zijn daarnaast meer dan 15.000 mensen dak- of thuisloos of dreigend dakloos. Het werkelijke aantal ligt volgens de gemeente mogelijk nog hoger.
“De problemen in de grote steden lopen ons zo langzamerhand over de schoenen”, aldus Halsema in Het Parool. Zij vindt dat het Rijk meer verantwoordelijkheid moet nemen, onder meer door structureel te investeren in de geestelijke gezondheidszorg en maatregelen te nemen tegen misstanden rond arbeidsmigratie.

Geen boetes

Volgens de burgemeester vormen met name arbeidsmigranten een kwetsbare groep wanneer werk en huisvesting aan elkaar zijn gekoppeld. Bij ontslag kunnen mensen daardoor in één keer zowel hun inkomen als onderdak verliezen. Halsema wil dat huur- en arbeidscontracten verder van elkaar worden losgekoppeld en dat sneller wordt opgetreden tegen malafide uitzendbureaus.
Ook het Amsterdamse beleid rond buitenslapen leidt tot discussie. De gemeente deelt sinds juni vorig jaar geen boetes meer uit voor buitenslapen en wil het verbod daarop uit de APV schrappen. Volgens Halsema werken boetes averechts, omdat dakloze mensen hierdoor verder in de schulden kunnen raken. Politie en handhaving hebben echter zorgen geuit dat zij daardoor minder mogelijkheden krijgen om overlastgevers aan te pakken of naar hulpverlening toe te leiden.
Halsema benadrukt dat handhaving nodig blijft, maar pleit tegelijk voor een bredere aanpak. Extra opvang, betere ggz-zorg, gebruikersruimtes en meer inzet tegen overlast moeten volgens haar voorkomen dat de openbare ruimte verder onder druk komt te staan.