Nadat Follow The Money had gemeld dat er zo’n 10.000 Chinese camera’s in treinen, op treinstations en bij fietsenstallingen hangen, vroegen de Kamerleden Queeny Rajkoswki en Fahid Minhas aan minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius of dit geen gevaar voor de nationale veiligheid oplevert.

De werkelijkheid is volgens staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Vivianne Heijnen anders dan Follow The Money wil doen geloven. Chinese camera’s worden alleen gebruikt in treinen om bij geconstateerde vernielingen de dader te kunnen opsporen. Ze worden ook niet door NS aangeschaft, maar door bedrijven die in opdracht van NS treinen bouwen of renoveren. In een aantal typen trein zijn de Chinese camera’s geïnstalleerd, maar zij vormen volgens de staatssecretaris geen dreiging, omdat zij geen verbinding met internet hebben. Dat zou het voor Chinese inlichtingendiensten onmogelijk maken om mee te kijken.

Achterdeurtjes
De angst van de Kamerleden is niet geheel onterecht. Er is tegenwoordig geavanceerde software voor gezichtsherkenning, waarmee behoorlijk nauwkeurig is na te gaan waar en wanneer ‘gezochte personen’ in beeld komen. Het is echter nog nooit bewezen dat de Chinese fabrikanten van de camera’s ‘achterdeurtjes’ in hun producten verwerken. Wel wijzen westerse inlichtingendiensten erop dat statelijke hackers zonder veel moeite toegang kunnen krijgen tot camera’s die op internet worden aangesloten. Ook als deze van een westers merk zijn. Cybersecurity krijgt bij beveiligingsapparatuur niet altijd de vereiste aandacht.

Wettelijke grondslag
Eerder besloot ProRail om Chinese camera’s te laten vervangen door westerse camera’s (die ook vaak in China worden geproduceerd). NS zag af van deze maatregelen, omdat er geen wettelijke grondslag is en er geen negatief advies is uitgegaan vanuit het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) voor gebruik van Chinese camera’s. Ook in de nieuwste treinen, de Intercity Nieuwe Generatie, worden deze camera’s toegepast. De twee Kamerleden lieten de minister weten het onacceptabel te vinden dat miljoenen Nederlanders worden gefilmd door omstreden Chinese camera’s waarvan niet duidelijk is wat er met deze beelden wordt gedaan. Minister Yeşilgöz-Zegerius is het daarmee niet eens en verwijst naar de regels voor Europese aanbesteding. Ook is een risicoanalyse gemaakt, waaruit niet naar voren kwam dat de Chinese camera’s in treinen gevaar voor spionage opleveren. De installatie zou volledig voldoen aan de Wet bescherming netwerk- en informatiesystemen (Wbni), die geldt voor aanbieders van een essentiële dienst, zoals treinverkeer.