Het Openbaar Ministerie (OM) mag voorlopig geen extra bevoegdheden krijgen om zelfstandig straffen op te leggen zonder tussenkomst van een rechter. De Tweede Kamer heeft ingestemd met een motie die verdere uitbreiding van de zogeheten strafbeschikking tijdelijk blokkeert, in afwachting van lopende onderzoeken naar de gevolgen van dit instrument.

Sinds 2008 mag het OM in bepaalde gevallen zelf een straf opleggen, zoals een boete of taakstraf, zonder dat de zaak voor de rechter komt. Dit gebeurt vooral bij relatief eenvoudige strafzaken, waaronder winkeldiefstal of vernieling. In februari gaf het OM aan deze bevoegdheid breder te willen inzetten, ook bij delicten waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat, zoals eenvoudige mishandeling of woninginbraak. Het idee is om de rechterlijke macht te ontlasten en te zorgen dat meer strafbare feiten daadwerkelijk worden bestraft.

Kritisch
Minister van Justitie David van Weel verdedigde dit beleid tijdens een debat in de Tweede Kamer. Volgens hem is het niet haalbaar om jaarlijks zo’n 100.000 strafbeschikkingen voor te leggen aan de rechter. Hij benadrukte dat de strafbeschikking voorkomt dat daders zonder consequenties blijven. Toch uitten meerdere Kamerleden zorgen. Zij vinden dat bij zwaardere delicten een rechter moet blijven oordelen, mede vanwege het risico op onvoldoende rechtsbescherming en het buitenspel zetten van de rechterlijke macht.
Partijen als NSC, BBB en PVV toonden zich kritisch en probeerden het maximum voor strafbeschikkingen terug te brengen van zes naar vier jaar gevangenisstraf. Die motie kreeg echter geen meerderheid. Wel werd een voorstel van PvdA/GL aangenomen om verdere verruiming voorlopig op te schorten. Eerst moeten de resultaten worden afgewacht van onderzoeken door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) en het College van procureurs-generaal. Die worden volgend jaar verwacht.