De energietransitie brengt niet alleen positieve veranderingen op het gebied van duurzaamheid, maar introduceert ook nieuwe veiligheidsuitdagingen. Lokale en regionale bestuurders spelen een cruciale rol bij het beheersen van deze risico’s, maar het is essentieel dat zij de juiste ondersteuning en middelen krijgen om hun gemeenschappen effectief te beschermen. Het NIPV onderzocht de grootste risico’s en dreigingen.

Het rapport ‘Bestuurlijke aspecten van veiligheid in de energietransitie’ van het NIPV roept op tot een grotere bewustwording van deze kwesties en pleit voor nauwere samenwerking tussen alle betrokken partijen om de risico’s van de energietransitie op een verantwoorde manier te beheren. Het biedt waardevolle inzichten voor lokale bestuurders over de veiligheidsrisico’s die gepaard gaan met de energietransitie. Dit onderzoek, uitgevoerd door het NIPV in opdracht van burgemeester Snijders van Zwolle, portefeuillehouder Veilige Energietransitie van het Veiligheidsberaad, verkent de grootste dreigingen voor de samenleving die voortkomen uit de overgang naar duurzame energiebronnen.

Inzicht in veiligheidsrisico’s
Het rapport richt zich op de vraag welke veiligheidsrisico’s van de energietransitie het grootst zijn, welke partijen een rol spelen in de energietransitie in Nederland en welke middelen zij hebben om de grootste risico’s te beheersen en op wat geleerd kan worden van landen die vergelijkbaar zijn met Nederland over de manier waarop zij omgaan met grote veiligheidsrisico’s van de energietransitie. De studie biedt een overzicht van de meest relevante risico’s die voortkomen uit de energietransitie en onderzoekt welke middelen regionale en lokale bestuurders hebben om deze nieuwe uitdagingen aan te pakken.
Het rapport benadrukt dat regionale en lokale bestuurders beperkte middelen tot hun beschikking hebben om effectief om te gaan met deze drie geïdentificeerde risico’s. Hoewel zij verantwoordelijk zijn voor de veiligheid binnen hun gemeenschappen, beschikken zij vaak niet over de juiste instrumenten of bevoegdheden om op nationaal niveau invloed uit te oefenen. Dit maakt samenwerking met andere instanties en nationale overheden noodzakelijk.

Drie risicogebieden die extra aandacht vragen
Uit het onderzoek komen drie specifieke risico’s naar voren die extra aandacht verdienen van het Veiligheidsberaad. Deze risico’s worden als bijzonder belangrijk beschouwd vanwege hun reële kans van optreden en de potentiële ernst van de gevolgen. Het eerste is de toenemende elektrificatie van processen in woningen, in combinatie met het gebruik van duurzame materialen. Naarmate huishoudens meer elektrische apparaten en installaties gebruiken, gecombineerd met de toepassing van nieuwe, duurzame bouwmaterialen, ontstaat een verhoogd risico op ongelukken, zoals branden of technische storingen. Op de tweede plaats komt de groei van grootschalige batterij-elektrische energieopslagsystemen. Het gebruik van grootschalige energieopslag, bijvoorbeeld in de vorm van lithium-ionbatterijen, neemt toe. Hoewel dit essentieel is voor een betrouwbare energievoorziening, brengt het ook risico’s met zich mee, zoals branden en explosies. Verder zijn er zorgen over het toenemend transport van gevaarlijke stoffen als gevolg van de energietransitie. De verschuiving naar duurzame energiebronnen vereist een toename in het transport van gevaarlijke stoffen, zoals waterstof en andere chemische stoffen die gebruikt worden in nieuwe technologieën. Dit brengt risico’s met zich mee voor de veiligheid op de weg en in de buurt van woongebieden.