De overtuiging dat jongeren automatisch minder wapens zullen dragen als de toegang ertoe wordt beperkt, blijkt hardnekkig maar onjuist. Uit recent literatuuronderzoek, uitgevoerd door het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR), komt naar voren dat veel jongeren wapens juist bij zich dragen uit angst en niet om indruk te maken.

Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de gemeente Amsterdam, die wilde weten welke aanpak echt effectief is in het terugdringen van wapenbezit onder jongeren.Volge ns hoofdonderzoeker Frank Weerman zijn veel beleidsmaatregelen nog altijd gestoeld op verkeerde aannames. De nadruk ligt volgens hem vaak op het controleren en in beslag nemen van wapens, maar er wordt veel minder aandacht besteed aan de onderliggende gevoelens van onveiligheid bij jongeren. Het literatuuronderzoek laat zien dat die gevoelens een bepalende rol spelen in de keuze om een wapen – meestal een mes – bij zich te dragen.

Wegnemen angst
Weerman benadrukt dat jongeren zich zelden bewapenen uit bravoure. Natuurlijk zijn er jongeren die een wapen dragen vanwege status, uit fascinatie, of voor criminele doeleinden. Maar het merendeel doet dit volgens de onderzoeker omdat ze zich onveilig voelen in hun eigen omgeving. Het is dan ook essentieel dat beleid zich niet uitsluitend richt op het wapen, maar op het wegnemen van die angst.
Het NSCR onderzocht bestaande wetenschappelijke publicaties en beleidsinterventies in binnen- en buitenland en concludeert dat een aanpak die uitsluitend inzet op repressie en controle zelden tot structurele verandering leidt. Gemeenten en professionals blijken vaak in het duister te tasten over wat daadwerkelijk werkt. Volgens Weerman is er behoefte aan beleid dat jongeren meer veiligheid biedt, bijvoorbeeld via wijkgerichte interventies, sociale steunstructuren of meer zichtbare aanwezigheid van vertrouwde gezagsdragers.
De bevindingen onderstrepen de noodzaak van een genuanceerde benadering: niet het wapen zelf staat centraal, maar de redenen waarom jongeren het bij zich dragen. Zonder die dieperliggende oorzaken aan te pakken, blijft het probleem bestaan – ook als er tijdelijk minder wapens op straat lijken te zijn.